اسكندر بيگ تركمان
166
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
سلوك سليم النفس بوده ميرزا بديع الزمان ولد آقانلاى مذكور بوزارت دارالمؤمنين كاشان قيام داشت او و برادرانش بنا بر سلامت نفس و حسن سلوك با رعايا منظور انظار شفقت شاهانه بودند يك برادرش آقا محمد زمان ببعضى خدمات دار السلطنهء تبريز مأمور بود و برادر ديگرش احمد بيك وزير بعضى محال خراسان بود . ميرزا عبدالباقى مشهور بزاده مخدوم ولد مير فضل اللّه شهرستانى بعد از فوت مير سيد على رضوى قمى كه وزير دار السلطنهء قزوين بود بوزارت آن ملك سرافراز گشته بدان خدمت قيام داشت در فوق بتحرير پيوست كه فضل اللهء صاحب املاك و [ 122 ] رقبات كلى بود و كل املاك خود را وقف كرده توليت باسن و ارشد اولاد داده مير عبدالباقى مذكور به بيعقلى و ضايع روزگارى جميع آنها را نابود كرده خود نيز بعد از واقعهء حضرت شاه جنت مكان از ارادههاى بىحاصل و تقبلات بيموقع و خواست و طلبهاى عنيف انواع بلايا كشيده پريشان حال و مورد تشويشات روزگار بود . ميرزا احمد : ولد ميرزا نور الله كفرانى اصفهانى وزير سركار خاصهء شريفه فارس بود و حضرت شاه جنت بارگاه را شفقت خاصى بميرزا نور اللهء مذكور و پدرش بود و مشار اليه نيز بدستور پدر مشمول عنايات شاهانه بود در زمان نواب سكندر شأن بنا بر حسن خدمات و رابطه خدمتكارى كه در شيراز بآنحضرت داشت بمنصب نظارت كل سرافراز گشته ناظر مستقل مطلق العنان بود . مير سيد حسين خطيب قاينى وزير بعضى محال خاصهء شريفه دار السلطنه هرات و در آن ملك بغايت صاحب اعتبار و مشار اليه بود . ميرزا محمد كرمانى كه وزير احمد بيك افشار قورچى باشى بود بوزارت دارالارشاد اردبيل قيام داشت . چون اسامى اين چند نفر كه از مشاهير وزراى جزو بودند نگاشته كلك بيان گشت در تفصيل ساير وزراى جزو زياده فايدهء نيست لهذا زبان قلم از تحرير آنها خاموشى گزيد . جمعى ديگر از تاجيكيه و وزراى معزول و منصوب امراء در خدمت اشرف مشرف و معزز بود و ديگرى خواجه هدايت الله كه وزير امير غيب سلطان بود و در ميان تاجيكيه اناقهء ابلغ به او عنايت شده بر سر ميزد و بدين عنايت مخصوص الاقران سر مفاخرت بچرخ برين ميافراشت ، ديگرى خواجه ضياء الدين سلمانى اصفهانى كه وزير عبدالله خان استاجلو بود بعد از فوت او باردوى معلى آمده از زمرهء مجلسيان بود . ديگرى خواجه حسن نخجوانى مشهور باقساق مشرف كه هيچ منصبى نداشت و از زمرهء مجلسيان بود . خواجه شاه منصور فراهانى كه وزير حيدر سلطان ترخان تركمان بود رخصت دخول مجلس همايون داشت . مير سراج الدين على قمى وزير معصوم بيك كه بعد از واقعه شهادت او كه در فوق بتحرير پيوست بمنصبى از مناصب ديوان سرافراز شده بود اما بدستور سابق راه ملازمت داشت . از مشرفان بيوتات : هر چند نفر صاحب عزت و اعتبار بودند : ميرزا بابائى شيرازى مشرف خزانهء عامره كه در خدمت اشرف معزز و معتبر و محل اعتماد شاهانه بود . ميرزا قاسم شيرازى : مشرف طويله اكثر اوقات در طويله و ميدان اسب بسعادت خدمت سرافراز بود . ميرزا محمد پيشكش قوم ميرزا باباى پيشكش نويس معزز و معتبر بود . ميرزا حسن اصفهانى مشرف ركابخانه و قبجاجى خانه بود . مير سيد سيفى برادر مير شاهمير كه سابقا مشرف خزانه بود باشراف شترخان قيام داشت و ديگر مشرفان بودند بدين چند نفر اقتصار نمود . جمعى ديگر از اكابر و اعيان طبقهء تاجيكيه در درگاه معلى بودند بعضى راه خدمت داشتند اگر چه بمهمى از مهمات جهان اختصاص