فضل الله روزبهان خنجى اصفهانى

مقدمهء مصحح 29

تاريخ عالم آراى امينى ( فارسى )

در 915 / 1509 ، در دار السّلطنهء هرات به پايان رسانيد : كتاب اولا موسوم به سفرنامهء بخارا بود . چون ميل تأليف در خاطر راسخ گشت ، حقيقت ميل در محفل سامى عاليحضرت خليفة الرّحمانى سمت اظهار يافت ، اشارت به اتمام فرمودند و او را كتاب مهمان نامه نام فرمودند « 1 » . اين كتاب رويدادهاى يك سال و چهار ماه از سلطنت محمّد خان شيبانى را در پنجاه و چهار مبحث در بر دارد كه سى و هشت مبحث آن تاريخى ، سيزده مبحث در فقه و كلام و دو مبحث آن دربارهء زندگانى نويسنده است و يك خطبه و مقدّمه دارد . نويسنده در بسيارى سفرها همراه خان بوده ، نبردهاى وى با قزاقان در مشرق سيحون ، بازگشت او به سمرقند و رفتنش به مشهد و طوس را بتفصيل شرح داده و هم از او با القاب و عناوين : عالى حضرت ، خلافت منقبت ، امامت مرتبت ، محيى مآثر خلفاء الراشدين ، مجدد المائة التاسعه باحياء مراسم الشرع و الدّين ، ظل اللّه الديّان ، امان اللّه لأهل الايمان ، بحر العلم و شمس العرفان ، مستخدم اعناق سلاطين الزّمان ، مالك رقاب خواقين الاوان : ابو الفتح محمّد الشيبانى خان امام الزّمان و خليفة الرحمن ، نام برده است . شعرهاى تركى كتاب از محمّد خان شيبانى و بخشى از سروده‌هاى فارسى از خود مؤلف مىباشد . مهمان نامهء بخارا نخست به همّت استاد منوچهر ستوده و سپس در سال 1976 ، به روسى در مسكو منتشر شده است « 2 » . 13 . رسالهء حارثيه 14 . نسب نامهء حضرت خليفة الرّحمان ؛ معروف به : شجرهء نسب محمّد خان شيبانى تأليف اين دو كتاب را پيش از سال 915 / 1509 به پايان برده ، زيرا نويسنده از اين دو در كتاب مهمان نامهء بخارا ياد كرده است . « 3 » 15 . سلوك الملوك نويسنده كتاب مذكور را به سال 920 / 1514 ، در شهر بخارا ، براى هدايت و ارشاد شاگردش عبيد اللّه خان شيبانى تأليف كرد . خان اوزبك به سال 918 / 1512 ، سوگند

--> ( 1 ) . مهمان نامهء بخارا ، 6 . ( 2 ) . ( براى مشخصات نسخهء چاپى آن - كتابنامه ) ( 3 ) . مهمان نامهء بخارا ، 41 ، 42 ، 94 ، 96 .