فضل الله روزبهان خنجى اصفهانى
مقدمهء مصحح 25
تاريخ عالم آراى امينى ( فارسى )
ما في قلبى إلّا اللّه ، را به طريق جهر مداومت مىنمود و بىاشرافى نبوده « 1 » . » ولى متأسفانه تاريخ مرگ او را ذكر نكرده و فقط به آوردن عبارت « مرقد منوّرش در خيابان [ بخارا ] است و والد فقير مرثيهاى گفته » « 2 » ، بسنده كرده است . تاريخ مرگ فضل اللّه بن روزبهان مانند تولدش روشن نيست ؛ عبد الحسين خاتون آبادى 926 / 1520 ، حسن بيك روملو و رضا قلى هدايت 927 / 1521 ، واله اصفهانى و خواندمير پنجشنبه پنج جمادى الاوّل 927 / 1521 ، را به عنوان سال درگذشت نويسنده ذكر كردهاند « 3 » ، كه نظر اخير با توجّه به سالشمار زندگانى مؤلف درستتر مىباشد . فرزندان نثارى بخارى از خواجه محمّد به عنوان تنها فرزند نويسنده ياد مىكند كه در جوانى با پدر به ماوراء النهر مهاجرت كرد . محمّد به راه پدر نرفت و از جوانى تا پيرى در بىقيدى زيست . طبع شعر داشت ، پارهاى از اشعار او را مطربى سمرقندى و نثارى بخارى نقل كردهاند . استادان و مشايخ از جمله استادان فضل اللّه بن روزبهان ، عميد الدّين شيرازى و جلال الدّين دوانى ( 908 / 1502 ) - مؤلف اخلاق جلالى - بيشتر از همه معروفند كه هر دو در شيراز مىزيستند . نويسنده در نگارش آثار خود بويژه تاريخ عالمآراى امينى و سلوك الملوك از اثر دوانى تأثير پذيرفته و از وى با تعبير استادنا و مولانا . . . ، شيخ امام ما و افقه الفقهاء ياد مىكند « 4 » . على بن ابى عبد اللّه محمّد ابى الفرج مراغى و حافظ شمس الدين محمّد بن
--> ( 1 ) . مذكر احباب ، 69 ، 70 . ( 2 ) . همان ، 70 . ( 3 ) . وقايع السنين ، 453 ؛ احسن التواريخ ، 170 ؛ خلد برين ، 317 ؛ حبيب السير ، ج 4 / 607 . ( 4 ) . سلوك الملوك ، 323 ؛ عالمآراى امينى ، 351 .