فضل الله روزبهان خنجى اصفهانى

مقدمهء مصحح 26

تاريخ عالم آراى امينى ( فارسى )

عبد الرّحمان سخاوى ( 902 / 1496 ) از جملهء استادان عرب نويسنده به شمار مىآيند كه در جوانى صحيح مسلم و صحيح بخارى را در مدينه نزد آنان درس گرفته و از سخاوى اجازهء روايت نيز يافته است . سخاوى در شرح حال نويسنده از جمال الدّين اردستانى به عنوان پير طريقت وى ياد مىكند و مىافزايد رساله‌اى در مناقب وى نيز نوشته ؛ پير جمال اردستانى ، مشهور به پير جمال و متخلّص به جمالى - كه سلسلهء پير جمالى نيز به او منسوب است - در قريهء كچويه سنگ ديده به جهان گشود . از احوال او آگاهى زيادى در دست نيست . وفاتش در 879 / 1474 ، روى داده است . وى با امير شاهرخ تيمورى و اخلاف او معاصر بوده است . در تصوف به سلسلهء سهروردى منسوب بوده و اسناد خرقه‌اش از طريق على مرتضى اردستانى به نجم الدّين بزغش و شيخ شهاب الدّين سهروردى مىرسيد و به فخر الدين عراقى هم انتساب داشت « 1 » . از مصنفات او مشهود مىگردد كه عارفى متشرّع و از اهل صحو بوده ؛ زيرا در آثار خود بارها به رعايت شريعت تأكيد كرده است . از فحواى مطالب مرآة الافراد نوشتهء پير جمال چنين بر مىآيد كه ميان مريد و مراد ، رابطهء مستحكم و دوستانه‌اى وجود داشته ، چنان كه از نويسنده به عنوان : فرزند ، مولانا ، فضل اللّه و فضل اللهى ياد كرده است : فرزند فضل اللّه را بسيار سلام غير مكرّر بنوازد ، چنانچه طريق مشتاقان باشد / فضل اللّه را و اهل و نااهل را سلام رساند / مولانا فضل اللّه و همشيره‌اش سلام بخوانند / فرزندان به حقيقت فضل اللّه و همشيره‌اش سلام بخوانند و همّت نيك و قوّت از حقّ طلب كنند كه هر چه كند نفس پاكان كند / فرزند خواجه محمّد سلام بخواند . بعد معلوم دارند كه به سبب همصحبتى آن فرزند فضل اللهى مكتوب چنان نوشته شد . « 2 » خطاب فرزندان به فضل اللّه و خواهرش بوضوح نشان مىدهد كه ميان دودمان نويسنده و پير جمال الدين پيوند استوارى برقرار بوده است .

--> ( 1 ) . جستجو در تصوف ايران ، 333 ، 334 . ( 2 ) . مرآة الافراد ، 247 ، 249 ، 255 ، 257 .