سيد ظهير الدين مرعشى

مقدمه 94

تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ( فارسى )

درياى مازندران و گرگان و غيرها تواريخ معتبره و اسناد صحيحى وجها من الوجوه مرتب نيست و چند نفر مورخ آن سامان از قبيل سيد ظهير الدين بن سيد نصير الدين مرعشى و على بن شمس الدين بن حاجى حسين صاحب تاريخ خانى ؛ و محمد بن حسن ابن اسفنديار مؤلف تاريخ طبرستان ، و شيخ على گيلانى كه نيز براى طبرستان تاريخى مدون نموده ، و عبد الفتاح فومنى صاحب تاريخ گيلان ، و انتخاب البهيه و غيره ما را بر احوال طوايف ملوك مزبوره بدرستى بصير نمىنمايد . اما نگارنده حتى المقدور اسناد موجود به زبان فارسى را با بعضى تواريخ عرب تطبيق و تلفيق نموده و از كتب لاتين و يونانى و فرانسوى و انگليسى و آلمانى استمداد كرده معلومات بر آن افزوده اسامى اين ملوك را مرتب ساخته در اينجا درج و ثبت مىنمايد كه مزيد خبرت و آگاهى شود « 1 » . صنيع الدوله با اين رجزخوانى ميخواهد بخوانندهء كتاب اطمينان دهد كه اين جدول و فهرست نتيجهء تتبعات و تحقيقات شخصى او است . ليكن متأسفانه ما نمىتوانيم اين اطمينان را پيدا بكنيم و قراين واضحه در دست داريم كه اين جدول نيز اقتباس از ديگران است : اولا در ذكر سلسلهء آل دابويه پيش از فرخان ، خورشيد نامى را به اسم خورشيد اول قيد نموده و مدت حكمرانى او را هفده سال مىنويسد ، در هيچيك از تواريخ طبرستان و ساير كتب تاريخى عربى و فارسى از اين اسپهبد اسمى برده نشده و در ميان ملوك اين سلسله فقط يك نفر خورشيد نامى نوشته‌اند كه پسر « دارمهر » و آخرين اسپهبد اين سلسله است و با وفات او در سال صد و چهل و اند هجرى كه بواسطهء اسير افتادن زن و دخترانش به دست عربها زهر خورده و هلاك گرديد آل دابويه منقرض شد . ليكن بعضى مؤلفين اروپا به واسطهء اينكه پاره‌يى سكه‌هاى قديم مازندرانى به اسم اسپهبد خورشيد

--> ( 1 ) التدوين صفحهء 133