سيد ظهير الدين مرعشى
مقدمه 93
تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ( فارسى )
اين صحيح نيست ، آنچه به صحت مقرون است اين است كه شخصى مالكى مذهب آن مسجد را ساخته و نبيرههاى بانى بنا تا ديرى در لار قصران سكنى داشته و هر سال به آمل سفر كرده و هرگونه مرمت و عمارتى - كه مسجد را لازم بوده - مىنمودهاند ، و مشهدى كه معروف به لله پرچين شده مقبرهيى است كه آن طايفه ، مشايخ و سادات و بزرگان خود را در آن به خاك مىسپردهاند . و مردم آمل كه ابتدا قبول دين اسلام كردند و خود را به اين شرافت فائز و مشرف ساختند مالكى مذهب شدند ، تا عهد داعى كبير كه ترجمهء حالش بيايد تغيير طريقت داد يعنى داعى كبير آنها را شيعهء اماميه ساخت . پس مسجد طشته زنان كه مالكيه عمارت مىنمودهاند منسوب به شخص مالكى مذهب بوده بعد از طول زمان كه هميشه اسباب انطماس آثار و التباس اخبار است اماميه كلمهء مالك يا مالكى را شنيده و ذهنها نيز مسبوق به آمدن مالك اشتر به اين حدود و نواحى ، گفتهاند بايد اين مسجد را او بنا نهاده باشد نيز در همانجا موضعى است معروف به مالكه دشت جماعتى گمان كردهاند آنجا محل نزول اشتر است اينهم سهو است چه آن موضع جايگاه نزول عبد اللّه بن مالك مىباشد » « 1 » . تنها چيزى كه صنيع الدوله در تأليف خود علاوه از مطالب كتاب سيد ظهير آورده تكههايى است كه از تاريخ عالم آراى عباسى و تاريخ غازانى و مطلع السعدين و احسن التواريخ و روضة الصفاى امير الشعراء و تاريخ شيخ على گيلانى راجع به وقايع ازمنهء بعد مازندران نقل مىكند . 4 ) علاوه از جدول كتاب سيد ظهير كه در متن نقل نموده در آخر كتاب جدول ديگرى ترتيب داده و تاريخ جلوس و وفات و مدت حكمرانى هريك از ملوك و متغلبين مازندران را با سنين هجرى ، و ميلادى قيد مىكند ، و در مقدمهء آن مىنويسد : « بايد دانست كه براى ملوك الطوايف يا طبقات حكمرانان ولايات واقعه در سواحل جنوبى
--> ( 1 ) التدوين صفحهء 43