نهايت هميشه از قافله عقب مانده و ديرتر از وقت به منزل مىرسد . ليكن اين نيز ممكن است كه در يك جايى مثلا در موقعى كه بايد از روى نهر پهناور و ژرفى برجست - خر لنگ وامانده و به كلى از اداى وظيفه عذر بخواهد . بعد مىنويسد : الفباى ما با همه نواقصى كه دارد باز هم با هر صعوبتى كه هست وظيفهء خط و كتابت را كه عبارت از ضبط معانى و تفهيم افكار باشد به انجام مىرساند ؛ ليكن در طى اين مراحل پاره‌يى مواقع نيز هست كه كميت الفباى عربى لنگ شده و به عجز و قصور خود از اداى وظيفه اعتراف مىنمايد : مثلا اگر بخواهيم كتابى را از عربى به فارسى ، يا از هندى و تركى ترجمه نماييم در تلفظ و قرائت بسيارى از كلمات به‌خصوص در اسامى اشخاص و امكنه كه ضبط و حركات آنها را از خارج نمىدانيم دچار اشكال خواهيم شد . ليكن ما مىتوانيم به آسانى از چنگال اين اشكال خلاص بشويم ، زيرا چنان كه در اصل كتاب ضبط حركات آن كلمه و اسم قيد نشده ما نيز مىتوانيم عينا به همان شكلى كه نوشته شده - بدون قيد حركات نقل كرده و حل اشكال را به عهدهء قارى واگذار بكنيم . او نيز به نوبهء خود مختار است كه تلفظ صحيح آن كلمه را پيدا بكند و يا ضبطى از روى حدس براى آن تصور بنمايد . و بسيار كلمات هستند كه از هزار سال قبل با همان ترتيب از كتابى به كتابى و از لسانى به لسانى نقل شده و هنوز تلفظ صحيح آن معلوم نيست ، از جمله لفظ « كلينى » كه جزو معرف اسم محمد بن يعقوب از علماى بزرگ شيعه است . ليكن اگر مستشرقى يا شرقى بخواهد كتابى را از السنهء شرقى به يكى از لغات اروپا نقل كند اينجا ديگر راه فرارى نيست و حل اشكال مستقيما به عهدهء اوست . مثلا اگر همان لفظ « كلينى » را كسى بخواهد در السنهء اروپا بنويسد ، چون در خطوط اروپايى حركات جزو الفبا و داخل حروف مىباشد - مجبور است كه قبلا تلفظ و ضبط صحيح آن را به دست بياورد ، و اگر متحمل زحمت نشده و ضبطى از پيش خود