تاريخ وفات امير حسين معمّايى مولانا امير حسين نيشابورى در تزكيهء نفس نفيس و در تصفيهء باطن شريف عديم المثل و معدوم المثال بوده ، به علم ظاهر نيز مشغولى نموده ، اوقات تحصيلش چون اعمال تكميلى كاملان نه چون ازمان تسهيلى ساهلان ، در اكثر علم بىبدل بود و به تخصيص در فنّ معما ، چه اسم نامى و نام گرامى او در همه جا مشهور است . چنانچه تشبيه و نظيرش در مرآت قلب عكس‌پذير نيست . هميشه از پرتو شمع ادراك آن بلند مرتبه آفتاب استعارهء روشنى كردى . زمانى كه مهلت حيات سرآمد در تاريخ 904 معماران قضا ، تركيب عنصرى او را بىتحليل اجزاى صورى از پاى درآورد و روح مجردّش را از روى انتقاد مقطعى انتزاع نموده ببيت المعمور آخرت برد . مدفن آن نادره فنّ هرات است در گنبد مسجد در دار الملك اخلاصيه مقرب سلطانيه امير عليشير . تاريخ مظهر خُلق حسن مير حسين * سيّد فاضل فرخنده صفات كرد رحلت به سوى خلد برين * يافت از حادثهء دهر نجات نور رحمت چو برو نازل شد * « نور رحمت » شودش سال وفات ديگرى چنين گفته : سيّد حسين قدوهء ارباب فضل بود * بر اهل تعميه همه فايق فتاده بود اصل هرات بفتح است امّا در السنه عوام به كسر مشهور گرديده . از اعظم بلاد خراسان است و آن را اسكندر بنا كرده است . مولانا عبد العلى بيرجندى در كتاب اقاليم نوشته : در وقت ذو القرنين متوجه ملك چين بوده . بدان موضع رسيده چون باد صبا در آن موضع بسيار مىوزيد آن زمين را موافق مزاج خود يافت . فرمود در آنجا شهرى بنا كنند . طول و عرض آن را تعيين نمود . بعد از رجعت از ولايت چين قلعهء او را مهيا كرده بودند و در آنجا قريب به چهار دانگ فرسخ است . و صاحب تقويم البلدان گويد كه در قديم الايّام ولايت هرات چهار دروازه داشته ، يكى بر شمال آن را دروازهء بلخ گفتندى ، ديگرى به جانب جنوب آن را دروازهء سيستان گفتندى ، و ثالث به جانب مشرق آن را دروازهء غور مىگفتند ، رابع به سوى مغرب بوده و