خاطر « 1 » امناى دولت برخاسته « 2 » [ گرديد ] . چون در سنوات پار و پيرار به سبب مشغولى جناب آصف الدولهء العليه اللهيار خان قاجار به امورات لشكركشى بىشمار و مجادلهء با روسيهء بدكردار و گرفتارى او در قيد اسار ، رشتهء مهمات دادوستد هر مملكت و ديار از هم گسسته بود ، لهذا مجددا مشغولى او به كار ديوان قدر بنيان به جهات عديده ، خلاف قاعدهء ملكدارى مىنمود . جناب امين الدوله عبد الله خان نيز در دار السلطنهء اصفهان با نوّاب سيف الدوله سلطان محمد ميرزا به طورى كه در نظر داشت رايگان نگرديد و مصلحت خود را در توقف آن ديار نديد و به مأمن عافيت كه عبارت از دربار دولت ابد آيت است ، رخت كشيده ، آرام گزيد . بنابرآن در بدايت اين سال فرّخ حال به حكم وراثت و لياقت و وفور حق‌شناسى صاحبقران فتوّت آيت ، بر مسند وزارت استيفاى ممالك كماكان شتافت و زمام مهام دادوستد سنهء سيچقان‌ئيل را كه اول سال سنوات دوازده‌گانه تركى است ، در قبضهء اختيار يافت . جناب آصف الدوله نيز به رسم سابق در ايوان امارت كل نشست و همّت بر نظم امور دربار و كشيكخانهء كيوان آثار بست . محمد حسن خان ولد ارجمندش كه در ايّام غيبت او - از قرار نگارش - نايب ديوان بود ، برحسب امر شاهنشاه تاجدار كماكان به لوازم شغل سالارى بار اقدام نمود . خاطر خطير شاهنشاه زمان از امورات قدر بنيان آسوده گشت و از همّت داراى تاجدار ، نظم هر كار و بار از حوصلهء انديشهء معيارشناسان كار درگذشت . ذكر مصلحت جويىهاى سردار روسيه و آمدن نوّاب نايب السلطنة العليّه به دربار سنيّه و ساير امور اتفاقيه بر قانون و رويّه ينارال پسقاويچ سردار روسيه بعد از آن‌كه ولايات تبريز و خوى و اروميه را تخليه

--> ( 1 ) . ملى : « خواطر » ( 2 ) . ملى : « برخواسته »