ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
1055
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
[ زنان رامشگر دربار همايون ] اوّل : زهرهء چرخ « 1 » رامشگرى ، باجى مشترى از مطربزادگان شيرازى است و عرصهء روزگار از آوازهء حسن آوازش پرآواز . بدون اغراق از عمارت قصر قاجار كه در نيم فرسنگى دار الخلافهء طهران واقع است ، در ليالى بهار و تابستان ، صوت دلپذيرش به گوش هوش ساكنان شهر رسيده و حقير خود نيز شنيدهام . به علاوهء حسن صوت ، سهتار را نيز خوش مىنواخت و از طرز حركات شيرين به دلربايى صاحبقران با تمكين مىپرداخت . محبوبيّت او در نظر شاهنشاه جهان از وفور اولاد اناث و ذكور مدلّل و مشهور است و اسامى هريك در محل خود مذكور . دويم : شورافكن بزم چرخ مينايى ، استاد مينا از اهل اصفهان و او نيز چون مخدّرهء مذكوره در حسن صوت [ و ] نواختن سهتار ، برگزيده در ميان امثال و اقران . سيم : ناهيد بزم صاحبقران معدلت بنياد ، استاد زهرهء اصفهانيه . الحق اسمش با مسمّى همآغوش و مقامات ادوار و اوتارش در صنايع نواختن كمانچه و سهتار و چهارتار رامشگرى چرخ را چون درّ ثمين آويزهء گوش . در فن موسيقى ، استادى به اين جامعيت در درگاه هيچيك از ملوك نبوده و در طريق نوازندگى ، هيچ رامشگرى به طرز او سلوك ننموده است .
--> ( 1 ) . تذكره خاورى : « بزم رامشگرى »