ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )

982

تاريخ ذو القرنين ( فارسى )

محمد حسين ميرزا خلف ارشد غفران‌پناه محمد على ميرزا سر به بىحاصلى برآورد . در قانون ملكدارى و رسوم شهريارى و آداب رفتار و سلوك با اهالى شهر و بلوك نمونه [ اى ] از كار خاقان مغفور برداشت و ليكن به سبب وفور عقل معاش ، ظرف حوصله‌اش اين معنى را برنگاشت . تفصيل احوالات آن ملك‌زادهء نبيل بعد از وفات خاقان جليل و وقوف در دار الارشاد اردبيل - انشاء الله المجيد - در تاريخ جديد مذكور خواهد شد . نهم : نوّاب على نقى ميرزا الملقب به ركن الدوله العليّه « 1 » از بطن مخدّرهء قزونييّه است و از برگزيدگان خاندان دولت عليّه . ملك‌زاده‌اى است با شرم و وجود شريفش سرشته از آزرم . عقلى با كفايت دارد و حسن تدبيرى بىنهايت . در اكثر مهمّات مشكله در محفل انس با خاقان مغفور دمساز بود و اغلب تدابير صايبه او را به حسن قبول تلقى مىنمود . در رتق و فتق مهمّات دولت خداداد با دولت‌هاى خارجه گاهى پاى عزيمت بر سرحدّات مىگشاد و تدابير صايبه او در نظر اهل قبول مقبول مىافتاد . از ايّام صبى تا زمان رحلت خاقان مغفور در دار السلطنه قزوين حكمروا بود و يك سال صحيح نيز در مملكت خراسان فرمانروايى نمود . در هر دو محل ايالت رفتارهاى مرغوب كرد تا رفته‌رفته در كل ممالك به حسن سلوك نام برآورد . نعش مطهر خاقان را با آن‌همه سپاه نامحصور و نقد و جواهر و ساير اثاثه دولت جاويد دستور ، از دار السلطنه اصفهان به دار الايمان قم نقل فرمود و بعد از دفن نعش مطهر صحيحا سالما با آن‌همه اوضاع به دار الخلافه طهران نزول نمود . يكى از براهين تدابير صايبه‌اش ، رستن از حبس اردبيل به مرافقت يك پسر و دو نفر از برادران نبيل است كه - انشاء الله المجيد - در تاريخ جديد ذكر خواهد شود . اكنون به اتفاق نوّاب ظل السلطان و حضرت امام ويردى ميرزاى برادر بطنى خويش گاهى در ملك روس است و زمانى در مملكت روم و مآل حال ايشان بر عالمى نامعلوم . مصراع : تا چه باشد قرار كار جهان

--> ( 1 ) . تولد : نوزدهم شوال 1207 ( اكسير التواريخ ، ص 195 )