ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
981
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
عبد الرضا خان يزدى از قرارى كه در اصل اين تاريخ نگارش يافته ، سر به طغيان برآورده اهل و عيال شاهزاده آزاده را به طورى مخفّف از شهر اخراج نمود . [ 529 ] نوّاب نايب السلطنه ، آن ولايت [ را ] نيز به عزيمتى مفتوح ساخت و به تعمير خرابىهاى شاهزاده مزبور پرداخت . بالجمله نوّاب معزىاليه سالها در دار الخلافه طهران به سبب جنايت فراوان محبوس نظر بود و از فقدان جاه و عدم كشور و سپاه ، كف حسرت بر كف مىسود ، اما بعد از وفات خاقان مغفور ، به دستآويز احكام كاذبهء نجومى ، نوّاب ظل السلطان را فريب داد و مبلغ بيست هزار تومان زر نقد [ و ] مساوى آن جواهرآلات از خزانه عامره اندرونى دريافت نموده بر اندوختههاى سابق به يادگار نهاد . اللهم اصلح مفاسد اموره و امدد ايّام سنينه و شهوره آمين يا ربّ العالمين . هشتم : نوّاب محمد تقى ميرزا الملقب به حسام السلطنه « 1 » از بطن مخدّرهء بختياريه جانكى « 2 » گرمسير است و در مراحل دنياطلبى و دنيادارى بىنظير . شاهزادهاى است عظيم الوقار و در مراتب سكينه و طمأنينه ، چون كوهگران پايدار . در ايّام طفوليت از شاهنشاه عالم ، شهنشاه لقب يافت و به مرافقت عمّ بزرگوار خويش ، نوّاب حسين قلى خان به ايالت ولايت كاشان شتافت . در سنه يك هزار و دويست و بيست و چهار به ايالت دار السرور بروجرد و احشامات بختيارى هفت و چهار بهرهمند گشت و آن شهر خراب ، از يمن معمار همت و تدبير او در آبادانى از سواد اعظم در گذشت . يك دو سال نيز ولايات لرستان فيلى و خوزستان را حكمرانى كرد تا بالاخره ، از قرارى كه درين دفتر مسطور است ، از صدمات پىدرپى نوّاب حشمت الدوله
--> ( 1 ) . تولد : ششم صفر 1206 ( اكسير التواريخ ، ص 194 ) . ( 2 ) . در شمال شرقى اهواز قرار دارد و ايلى به همين نام در اين منطقه ساكن است . از طرف شمال به ايذه ، از مشرق به بهبهان ، از جنوب به رامهرمز و از مغرب به هفتگل محدود است . بخشى است كوهستانى ، گرمسير و آب آن از رودخانههاى زرد ، ميداود و ابو العباس تأمين مىشود . محصول عمدهء آن ، غلات ، برنج ، كنجد ، مركبات ، انار ، بلوط و بادام كوهى است . مركز بخشآبادى باغملك در 150 كيلومترى اهواز است . ( دهخدا ، ذيل جانكى ) .