ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
806
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
شهزادگان گلبن باز به سبب ايالت مملكت چمن باهم درآويختند و خون غنچههاى بىگناه را از پيكان ستم و خار آزار در آن درآويختن ، فروريختند . اميرزادهء ارغون مثال نهال ، ارغوان مهرهء آتشين صاعقه را نشانه شد و فرمانفرماى بهار را قلعهء باغ نظر گلزار مفتوح سرپنجهء دليرانه آمد . از عزل و نصب نونهالان اشجار ممالك ، دار الامان چمن و دار العبادهء گلشن ، صفايى ديگر يافت و ايل تركى زبان زاغ از دار الملك باغ و ييلاقات راغ روى برتافت . اورنگ جم از فرّ جلوس فرمانفرماى ممالك عرب و عجم ، زيورى از سر گرفت و طنطنهء كوس نوروزى از نوبتخانهء خلافت راه فلك اخضر به آداب سنوات بزم شيلان عيد سعيد به خوشى و خرّمى درگذشت و داراى هفت اقليم را در ممالك محروسهء سلطانى ، نوبت فرمايش احكام جديد گشت . نوّاب اميرزادهء افخم بديع الزّمان ميرزاى صاحباختيار ولايت گرگان و تركمانان يموت و كوكلان را با سواره و پيادهء استرآبادى و مازندرانى به عزيمت مملكت خراسان و امداد حضرت وليعهد دوران فرمان داد و نوّاب معزى اليه امتثال فرمان همايون را با قشون نصرتنمون از راه دشت تركمان به آن مملكت پاى برگشاد . احكامات بليغه در باب اهتمام نوّاب وليعهد ظفرمآب در باب تدمير امراى خيانت پيشهء خراسان و تسخير قلاع محكمهء ايشان ، شرف صدور يافت و بريد صرصرنشان به جهت ابلاغ احكام قضا نظام به مملكت خاور شتافت . در خلال اين احوال ، وقايع وفات ايلچى دولت انگريز و تعيين سفيرى ديگر ، به عرض داراى دادگر رسيد و حكم محكم به تهيهء اوضاع ورود او از مصدر خلافت صادر گرديد . تبيين اين مقال آنكه : جان مكدانلدكيز ايلچى دولت انگريز - از قرارى كه نگارش يافت - در سنهء يك هزار و دويست و چهل و يك ، شرفياب دربار معدلت مدار گرديد و در دار السلطنهء تبريز مقيم و برقرار شد . هنرى ولك كه قبل ازين ، از قرار نگارش ، منصب وكالت از جانب اصل دولت داشت ، اوقاتى در نيابت ايلچى مزبور مىگذاشت . چون قرار دولت انگريز چنين است كه در صورت فقدان ايلچى ، نايب اول ، سفير است و صوابديد