عبد الحسين نوايى
270
رجال كتاب حبيب السير ( فارسى )
بوستان ارم درگذشت ؛ لاجرم در ايام دولت امير حسن بيك و يعقوب ميرزا از اقطار امصار عراقين و روم و ارّان و آذربايجان و هرموز و كرمان و طبرستان و جرجان و خراسان اعاظم افاضل به اميد كسب علم و دانش متوجه ملازمتش بودند و بعد از ادراك آن سعادت عظمى از شعشعهء ضمير فيض آثارش اقتباس انوار كمالات مىنمودند و آن جناب در ايام شباب چندگاه به صدارت اميرزاده يوسف بن ميرزا جهانشاه مشغولى كرده بود و بعد از استعفا از آن مهم ، در مدرسهء بيگم كه آن را دار الايتام گويند به لوازم درس و افاده قيام نمود و در زمان دولت سلاطين آققوينلو منصب قضاى ممالك فارس من حيث الاستقلال تعلق به آن مرجع اهل فضل و كمال داشت و هرگاه كه از درس فارغ مىشد همت عالى نهمت بر فيصل قضاياى شرعيه مىگماشت و جناب مولوى در اواسط ايام زندگانى بر شرح تجريد مولانا علاء الدين قوشچى حاشيهاى در كمال دقت تأليف نمود و آن رساله به نظر شارح رسيده از روى انصاف زبان به تعريف و توصيفش گشود ، اما امير صدر الدين محمد هم در آن اوان بر كتاب مذكور حاشيهاى نوشته بر حاشيهء جناب مولوى اعتراضات كرد و آن جناب جهت ردّ آن سخنان حاشيهء ديگر بهتر از پيشتر در قلم آورد و بر اين قياس پيوسته ميان آن دو عالم متبحر مباحثات به وقوع مىانجاميد و هركس كه والى شيراز مىبود ، جهت تحقيق دقايق طبع ايشان مجالس ساخته مستفيد و بهرهور مىگرديد و از جملهء تصانيف جناب مولوى ديگرى رساله زوراء است كه در علم حكمت نگاشتهء خامهء بلاغت انتما گردانيده . راقم حروف از شيخ مجد الدين محمد كرمانى لازال مؤيدا بتأييد السبحانى استماع نموده كه مولانا جلال الدين در وقتى كه به نجف اشرف بود در روضهء قدس منزلت حضرت شاه ولايت - عليه السلام و التحيه - روزى بر پاى ايستاده آن رساله را تصنيف نمود و به آن مناسبت مصنف آن را به زوراء موسوم گردانيد و چون زوراء متنى است بغايت مختصر و متين ، جناب مولوى بعد از چندگاه جهت حلّ عبارات آن شرحى منقح در سلك انشا كشيد . ديگر از مؤلفات آن عالم پسنديده صفات شرح هياكل است كه در علم حكمت اشراق شيخ شهاب الدين مقتول تحرير فرموده و همچنين رسالهء اثبات واجب و اخلاق جلالى كه در برابر اخلاق ناصرى نوشته شده داخل مصنفات مولوى است و از جملهء حواشى كه بر كتب متداوله ، مرقوم