و از قراين قويّه بر تأييد اين احتمال آنست كه قدماء مورّخين و مؤلّفين ملل و نحل كه در حدود سيصد هجرى كمابيش ميزيسته‌اند از قبيل حسن بن موسى النّوبختى « 1 » صاحب كتاب فرق الشّيعة و ابو الحسن اشعرى « 2 » معروف صاحب كتاب مقالات الأسلاميّين و مسعودى صاحب مروج الذّهب « 3 » و التّنبيه و الأشراف « 4 » بكلّى و مطلقا از ذكر اسم عبد اللّه بن ميمون قدّاح ساكت‌اند و اصلا و ابدا و به هيچ اسمى و اسمى و در تحت هيچ عنوانى نامى ازو در كتب خود نبرده‌اند « 5 » ، و اگر فى الواقع عبد اللّه بن ميمون قدّاح نامى در امر تأسيس دعوت اسمعيليّه دخالتى داشته و بطريق اولى اگر از مؤسّسين عمده و از دعاة بزرگ آن طايفه بوده و آن همه كارهاى عجيب كه در راه تنظيم دعوت به دو نسبت ميدهند حقيقت‌مّائى داشته سكوت جميع اين مؤلّفين محقّق كنجكاو از ادنى اشارهء بدين فقرات و حتّى از مجرّد ذكر نام او هيچ وجهى و محملى نخواهد داشت ، و مخصوصا سكوت فرق الشّيعهء نوبختى كه خود اصل موضوع آنكتاب مقصور بر ذكر تفاصيل فرق مختلفهء شيعه است و فصل نسبة مطوّلى از آن ( قريب هفت صفحهء تمام : ص 57 - 64 ) منحصرا راجع به وصف شعب مختلفهء اسمعيليّه و شرح جزئيّات و خصوصيّات هريكى از آن شعب است ، و مؤلّف مذكور نيز چنان كه معلوم است متخصّص در معرفت آراء و ديانات و تبحّر و سعهء اطّلاعات او در اين موضوع بغايت معروف است ، خلاصهء كلام آنكه

--> ( 1 ) سال وفات او معلوم نيست ولى بتصريح علّامه در خلاصة الأقوال ص 21 در حدود سيصد يا اندكى پيش و پس ( « قبل الثّلثمائة و بعدها » ) ميزيسته است ( رجوع شود نيز بمقدّمهء فرق الشيعة ص يح ) ، ( 2 ) متوفّى در سنهء سيصد و بيست و چهار باصحّ اقوال ( تبيين كذب المفترى فيما نسب الى الأمام ابى الحسن الاشعرى لابن عساكر طبع دمشق ص 147 ) ، ( 3 ) تاريخ تأليف مروج الذّهب بتصريح خود مؤلّف در آخر كتاب در سنهء سيصد و سى و شش است ، ( 4 ) تاريخ تأليف كتاب التّنبيه و الأشراف بتصريح مؤلّف در ص 397 و 401 در سنهء سيصد و چهل و پنج بوده است ، ( 5 ) رجوع شود بفهرست اسماء الرّجال هر چهار كتاب مذكور ،