است و در اغلب كتابخانهاى معروف اروپا مطلقا نسخهء يا نسخهء كاملى از آن يافت نميشود و مرحوم ادوارد براون با آن كتابخانهء معتبر و با آن حرص شديدى كه بجمع كتب داشت و با آنكه مخصوصا در باب جامع التّواريخ بحث و تفتيش و تحقيقات بسيار نموده بود و در سنهء 1908 م رسالهء نفيسى راجع بنسخ خطّى معروفه و متون مطبوعهء كتاب مزبور بعنوان « پيشنهاد طبع كامل جامع التّواريخ رشيد الدّين فضل اللّه « 1 » » منتشر ساخته و نقشهء طبع تمام آنكتاب را و چگونگى تقسيم آن را بمجلّدات مختلفهء متقاربة المقدار در آنرساله ريخته بود معذلك كلّه باقرار خود او در كتاب « تاريخ ادبيّات فارسى » ( ج 2 ص 435 ح ) در تمام عمر خود بنسخهء ازين قسمت جامع التّواريخ طبع برزين برنخورده بود ، و راقم سطور به زحمت زياد و تفتيش ده بيست ساله بالأخره به حمد اللّه موفّق شد كه هر سه مجلّد آن را متدرّجا بدست آورد ، مقصود آنست كه اگر يكى از قرّاء اين مقاله كه بتاريخ مغول اهميّتى ميدهد بدورهء ازين كتاب نفيس مصادف شد بايد قدر آن را بداند و بهر بها كه باشد نگذارد از چنگ او بيرون رود ، قسمت ديگر از مجلّد اوّل از جامع التّواريخ كه تاكنون بطبع رسيده و بلافاصله بعد از قسمت سابق الذّكر طبع برزين ميآيد فصل راجع بتاريخ اولاد و جانشينان چنگيز خان است كه در غير ايران يعنى در مغولستان و چين و تركستان و دشت قبچاق و جنوب روسيّه و آن نواحى سلطنت كرده‌اند ، و آن عبارت است اوّلا از تاريخ سلطنت اوكتاى قاآن پسر و جانشين بلافصل چنگيز خان ، و سپس تاريخ برادران اوكتاى قاآن چوچى و جغتاى و تولوى ، و پس از آن تاريخ كيوك خان بن اوكتاى قاآن و منكو قاآن ابن تولوى بن چنگيز خان و برادر او قوبيلاى قاآن و بالأخره تيمور قاآن

--> ( 1 ) Din Fadhu'llah , by Edward G . Browne , in the JRAS , January , 1908 . Suggestions for a complete edition of the Jamiu't - Tawarikh of Rashid'd -