عبد اللّه ملقب به مأمون را كه مادرش ايرانى بود ، در مقابل امين علم كردند . امين براى سركوبى برادر خود ، على ابن عيسى را مأمور كرد . از طرف مأمون ، طاهر ابن حسين مأمور جلوگيرى از تاخت‌وتاز على ابن عيسى شد . در سال 195 هجرى جنگ سختى در نزديك رى بين دو سپاه به وقوع پيوست كه منجر به شكست سپاهيان امين و كشته شدن سردار او شد . در سال 198 هجرى ، بغداد به تصرف طاهر ابن حسين درآمد و در اين گيرودار امين كشته شد و مأمون رسما در مرو به خلافت نشست . خلافت مأمون ( 198 - 218 ه . ق . ) ( 813 - 833 م . ) پس از رسيدن مأمون به خلافت ، فضل ابن سهل سرخسى وزير ايرانى او بر آن شد كه خلافت را از عباسيان به آل على منتقل كند . براى رسيدن به اين هدف ، مأمون را واداشت كه على ابن موسى الرضا ( ع ) را وليعهد خويش گرداند . مأمون نظر او را پذيرفت . حضرت رضا ( ع ) با اينكه تمايلى به اين كار نداشت ، به ناچار از مدينه عازم طوس شد و در سال 201 هجرى از طرف مأمون رسما به مقام ولايتعهدى منصوب شد . ليكن همين امر باعث مخالفت و شورش بنى عباس شد . مأمون براى جلب نظر ايشان فضل ابن سهل را كشت و حضرت رضا را نيز مسموم كرد و به شهادت رساند . در سال 215 هجرى مأمون به حدود لبنان تاخت و تا انطاكيه و طرطوس پيشروى كرد و از طريق شام عازم مصر شد و هنگام مراجعت در سال 218 هجرى در نزديكى طرطوس درگذشت . در دوران خلافت مأمون ، ابو دلف عجلى يكى از سرداران خليفه بود كه از جانب مأمون به حكومت همدان منصوب شد و اين حكومت به ارث به پسرش عبد العزيز و نوادگان او رسيد . عمر ابن عبد العزيز در سال 281 هجرى اصفهان و نهاوند را نيز ضميمهء قلمرو خود كرد . حكام ديگر عباسى سلسله ايشان را از ميان برداشتند . به‌هرحال مأمون ، معاصر است با طاهر ذو اليمينين ( 206 - 207 ه . ق . ) و طلحة ابن طاهر ( 207 - 213 ه . ق . ) . « 1 » مهمترين حوادثى كه در مدت خلافت مأمون و معاصران او ، در ايران و جهان به وقوع

--> ( 1 ) . ر ك . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 418 - 458 . اخبار الطوال ، ص 441 - 442 . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 460 - 494 . حبيب السير ، ج 2 ، ص 252 - 264 .