خلافت عمر ابن خطاب ( 13 - 23 ه . ق . ) ( 634 - 643 م . ) در زمان خلافت عمر در سال 13 هجرى بين بهمن سردار يزدگرد سوم پادشاه ساسانى و ابو عبيده ثقفى فرمانده سپاه اسلام جنگى كه به نام جنگ پل ( جسر ) معروف است درگرفت كه منجر به شكست ابو عبيده ثقفى شد ، در سال 14 هجرى ( 653 م . ) به فرمان عمر جرير ابن عبد اللّه بجلى به سمت ايران حركت كرد ، از طرف يزدگرد يكى از سرداران ايران مهران مأمور مقابله با جرير ابن عبد اللّه شد ، جنگ در محل نخيله ( نزديك كوفه ) بين طرفين درگرفت كه منجر به قتل سردار ايرانى و شكست سپاه ايران شد در همين سال به فرمان عمر سعد ابن ابى وقاص مأمور تسخير پايتخت ايران شد ، يزدگرد رستم فرخ‌زاد ، يعنى سپهبد كل خراسان را مأمور مقابله با سعد ابن ابى وقاص كرد ، در سال 15 هجرى در محل قادسيه جنگ سختى بين سپاهيان طرفين درگرفت كه با وجود مقاومت سرداران ايرانى رستم فرخ‌زاد كشته شد و پس از پاشيده شدن سپاهيان وى درفش كاويانى ايران به دست مسلمانان افتاد . در سال 14 هجرى ( 635 م . ) ابو عبيده جراح و خالد ابن وليد پس از فتح يرموك شهر دمشق را كه در حكم پايتخت ممالك آسيايى روم شرقى بود تصرف كردند و در سال 15 هجرى ( 636 م . ) شهرهاى حمص و حماة و لاذقيه و طرطوس را نيز به تصرف خود در آوردند در همين سال بيت المقدس را محاصره كردند ، اهالى شهر به شرطى حاضر به تسليم شدند كه عمر شخصا عهدنامهء صلح را امضا كند ، عمر پيشنهاد آنها را پذيرفت و پس از حركت به سمت بيت المقدس و امضاى عهدنامه ، حكومت آن محل را به على ابن ابى طالب ( ع ) داد ، در سال 16 هجرى مداين پايتخت ساسانيان به تصرف سعد ابن ابى وقاص درآمد و در همين سال به فرمان وى والى بصره مغيرة ابن شعبه مأمور فتح خوزستان شد كه به آسانى اهواز را به تسليم و قبول پرداخت جزيه مجبور كرد در سال 17 هجرى سعد ابن ابى وقاص به فرمان عمر شهر كوفه را براى مهاجران قبايل عرب ساخت كه به تدريج اين شهر جانشين حيره شد ، در سال 18 هجرى عمرو ابن عاص با