عزيز الله بيات
586
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
نظامى اعلام شد و به باندهاى ارتجاعى كه به اتفاق ارتش وارد آذربايجان شده بودند ، آزادى عمل داده شد . ارتش مبادرت به دستگيرى رهبران دموكراتهاى آذربايجان كرد . در پانزدهم بهمنماه 1327 هجرى شمسى هنگامى كه شاه براى برگزارى جشن ساليانه فارغ التحصيلان به دانشگاه تهران وارد شد ، مورد سوءقصد قرار گرفت كه پس از اين واقعه سوءقصدكننده را به حزب توده ايران منتسب كردند ، متعاقب اين حادثه در سرتاسر كشور حكومتنظامى اعلام شد ، ضمنا دولت حزب توده ايران را غيرقانونى اعلام كرد . در ارديبهشتماه 1328 دومين مجلس مؤسسان تشكيل شد و باز هم بعضى از اصول آن به نفع شاه تغيير يافت و به شاه حق انحلال مجلسين داده شد و براى اولينبار در تاريخ ايران در همان سال مجلس سنا تشكيل شد . در همان سال دولت ايران براى گرفتن حقوق بيشترى با نمايندگان نفت ايران و انگليس وارد مذاكره شد . سرانجام بين نمايندگان دولت ايران و كمپانى نفت ايران و انگليس موافقتنامه جديدى امضا شد كه مورد تصويب نمايندگان مجلس شوراى ملى قرار نگرفت . در تابستان 1329 ه . ش . سپهبد رزمآرا به سمت نخستوزيرى منصوب شد . كميسيون نفت مجلس در تيرماه 1329 براى رسيدگى به قرارداد « گس - گلشائيان » در مورد مسئلهء نفت تشكيل شد . كوششهاى اعضاى جبهه ملى و دكتر مصدق سبب شد تا در كميسيون به اتفاق آرا با لايحه گس - گلشائيان مخالفت شود . رزمآرا در دوازدهم اسفند همان سال رسما در مجلس شوراى ملى اظهار داشت كه به عقيده او ملى شدن صنعت نفت غيرعملى است . و به دليل اظهار همين عقيده نادرست ، در ميان توده مردم به عنوان عنصرى خائن نسبت به حفظ منافع مردم شناخته شد و آنچنان احساسات ملت را برانگيخت كه زمينه قتلش فراهم شد . چهار روز بعد در مسجد شاه ( امام ) كه جهت شركت در مجلس ترحيم آمده بود ، به ضرب گلوله استاد خليل طهماسبى ، يكى از فدائيان اسلام از پاى درآمد . پس از مرگ وى قاعدتا بايستى كابينه محللى تشكيل مىشد تا آبى بر آتش هيجان مردم بپاشد . به همين دليل حسين علاء مأمور تشكيل كابينه شد ، اما حكومت وى مدت زيادى دوام نكرد . در تاريخ 16 ارديبهشت 1330 دكتر محمد مصدق