عزيز الله بيات
399
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
طماع و بيرحم در بدست آوردن طلا در سرزمينهاى آباد و متمدن مكزيك و پرو و شيلى مرتكب جنايات زيادى شدند ، در حقيقت مىتوان گفت كه عنوان انسانيت و روابط انسانى را ننگين نمودهاند . يكى از اين جماعت از خدا بىخبر ، فرنان دكورتز است كه مملكت مكزيك را به نام اسپانيا فتح كرد و آن را اسپانياى جديد ناميد . مقارن فتوحات اسپانيا در مكزيك ، در سال 1519 م . آزتكها در آنجا حكومت داشتند . چون اساس حكومت آنها بر ظلم و بيدادگرى نهاده شده بود ، به همين علت كورتز جهانگشاى اسپانيايى زمانى كه در صدد تصرف مكزيك برآمد . متحدان زيادى در ميان بوميان آن منطقه يافت و به سهولت بر مونتسوما « 1 » امپراتور ( 1502 - 1520 م . ) غلبه كرد و او را گروگان گرفت و در سال 1520 م . آزتكها عليه اسپانياييها سر به شورش برداشتند كه در اين گيرودار مونتسوما كشته شد و كواتموك « 2 » جانشين او شد . ونزوئلا : كشور ونزوئلا در شمالغربى امريكاى جنوبى است كه داراى 912 هزار كيلومتر مربع وسعت است ، كريستف كلمب در سفر سوم خود از مه 1498 تا نوامبر 1500 م . به قاره امريكا رسيد و سواحل كلمبيا و ونزوئلا را گردش نمود . در سال 1518 م . شارل اول پادشاه اسپانيا براى اينكه بتواند به امپراتورى مقدس روم انتخاب شود ، مبلغ هنگفتى از يك مؤسسه بانكى آلمان كه به خاندان ولزر تعلق داشت قرض گرفت . در مقابل ، حق مستعمره كردن ونزوئلا را به اين مؤسسه داد . شاه طهماسب ( 930 - 984 ه . ق . ) ( 1523 - 1576 م . ) بعد از مرگ شاه اسماعيل فرزندش طهماسب كه هنوز به حد رشد نرسيده بود به سلطنت نشست . در سال 932 هجرى عبد الله خان ازبك خراسان را تصرف كرد . يك سال بعد سپاهيان شاه طهماسب را كه مأمور مقابله با وى بود درهم شكست . شاه طهماسب در سال 934 هجرى عازم خراسان شد و در سال 935 در محل زورآباد نزديك جام ، عبد الله خان را به سختى شكست داد و هرات و خراسان را از ازبكان گرفت . در سال 939 هجرى سليمان خان پادشاه عثمانى پس از تسخير آذربايجان تا حدود ابهر
--> ( 1 ) . Montesuma . ( 2 ) . Kuatemok .