عزيز الله بيات
400
تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )
و سلطانيه پيش آمد و به دليل بروز سرما ، قبل از رسيدن شاه طهماسب ، به عراق عرب مراجعت كرد . در سال 940 هجرى سام ميرزا برادر شاه طهماسب سر به شورش برداشت و به سمت قندهار لشكر كشيد و عبيد الله خان ازبك موقع را غنيمت دانست و هرات را تصرف كرد . در سال 942 هجرى شاه طهماسب از آذربايجان عازم خراسان شد ، عبيد الله خان از غيبت شاه طهماسب استفاده كرد و پس از غارت هرات و ماوراء النهر برگشت . شاه طهماسب در سال 944 هجرى پس از تصرف ناحيه شيروان حكومت آن ناحيه را به برادر خود القاص ميرزا داد . در سال 951 هجرى القاص ميرزا بر ضد شاه طهماسب علم مخالفت افراشت و در همين سال همايون شاه پسر بابر كه از تخت و تاج محروم شده بود به ايران پناه جست و به كمك پادشاه ايران سلطنت از دست رفته را باز يافت . در سال 953 هجرى القاص ميرزا به استانبول گريخت و سلطان عثمانى را بر ضد ايران تشويق و تحريك كرد ، اما سرانجام دستگير شد و در زندان درگذشت . شاه طهماسب از سال 956 - 957 هجرى گرجستان و شيروان را به تصرف خود درآورد و در سال 966 هجرى به دليل بروز اختلاف بين سلطان سليمان و پسران او يكى از آنها به نام بايزيد به دربار شاه طهماسب پناهنده شد و مدتها در دربار مىزيست تا آن كه به دليل سرزدن بعضى اعمال زشت از او ، به فرمان شاه طهماسب زندانى شد و در اواخر همين سال بين دو دولت ايران و عثمانى صلح برقرار شد و در نتيجه شاه طهماسب ، بايزيد را روانه عثمانى كرد . در همين زمان آنتونى جنكين سن ، نامهها و هدايايى از طرف ملكه اليزابت به شاه طهماسب تقديم كرد . مهمترين حوادثى كه در دوران سلطنت شاه طهماسب در كشورهاى جهان آنروز به وقوع پيوست ، به شرح زير است : آسيا برمه : از سال 1531 م . سلسلهء شاهان تونگو ، در برمه سلطنت داشتند و مدت فرمانروايى اين سلسله قريب يك قرن دوام داشت .