عزيز الله بيات

255

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

سلطان علاء الدين تكش خوارزمشاه معاصر اين دو برادر بود . قلمرو وى با متصرفات غوريان هم‌مرز بود . در سال 588 هجرى سلطان شاه برادر علاء الدين تكش بناى تاخت و تاز را در متصرفات غوريان گذاشت . ولى از لشكريان شهاب الدين شكست خورد و متوارى شد . در سال 597 هجرى ملك شهاب الدين و سلطان غياث الدين به شهرهاى خراسان حمله كردند و از سلطان خوارزمشاه شكست خوردند . در سال 599 هجرى شهاب الدين به غور گريخت و در همين سال غياث الدين درگذشت . معز الدين محمد ابن سام ( 599 - 602 ه . ق . ) ( 1202 - 1205 م . ) بعد از درگذشت غياث الدين برادرش شهاب الدين ملقب به معز الدين جانشين او شد . در سال 571 هجرى نواحى سند و مولتان را تصرف كرد . در سال 582 هجرى با تصرف لاهور به دوران سلطنت غزنويان پايان داد ، در سال 583 هجرى به هند مركزى تاخت ، اما از پريت وى ، راجهء اجمير به سختى شكست خورد و در سال 588 هجرى بار ديگر به اجمير حمله كرد و در محل تانى سر ، پريت وى را شكست داد و در اثر اين فتح ، سرتاسر هند شمالى تا نواحى مركزى آن را تصرف كرد . سپس به فرمان وى قطب الدين آييك كه يكى از غلامان او بود ، به حكومت آن نواحى منصوب شد . در سال 600 هجرى سلطان معز الدين عازم هندوستان شد . سلطان محمد خوارزمشاه از غيبت او استفاده كرد و هرات را در محاصره گرفت . سلطان معز الدين بعد از مراجعت از هندوستان براى جلوگيرى از تجاوزات سلطان محمد خوارزمشاه رهسپار خوارزم شد . در نزديكى جرجانيه جنگ سختى بين طرفين درگرفت و چون عثمان خان افراسيابى به يارى خوارزمشاه آمد ، معز الدين مغلوب شد ، ليكن سرانجام بين سلطان خوارزم و سلطان غور مصالحه شد . بعد از مدتى معز الدين براى جبران شكست خود از سلطان محمد خوارزمشاه به قصد تهيه سپاه عازم هندوستان شد ، اما در سال 602 هجرى به دست يكى از فدائيان فرقه اسماعيليه كشته شد .