فصل چهارم سامانيان ( 279 - 389 ه . ق . ) ( 892 - 998 م . ) سامانيان به سامان كه نام يكى از قراى سمرقند بوده است ، منسوبند . آنان كه در اصل داراى دين زردشتى بودند ، در قريهء سامان حكومت مىكردند و به همين جهت هريك از آنها را سامان خداة كه به معنى صاحب و بزرگ قريهء سامان است ، مىخواندند . در زمان خلافت مأمون خليفهء عباسى ، اسد پسر سامان خداة ، وارد دستگاه حكمران خراسان شد و در سال 204 هجرى به فرمان خليفه به هريك از پسران اسد حكومت قسمتى از نواحى خراسان محول شد . يكى از پسران اسد ابن سامان خداة ، احمد بود كه هفت پسر داشت . در اواخر عمر خود سمرقند و فرغانه را به پسر بزرگتر خود نصر سپرد و خود در سال 250 هجرى درگذشت . در سال 261 هجرى معتمد ، خليفهء عباسى رسما فرمان امارت كليهء شهرهاى ماوراء النهر را براى نصر فرستاد . در همين زمان به فرمان نصر برادرش اسماعيل به حكومت خراسان منصوب شد .