اسماعيل ابن احمد ( 279 - 295 ه . ق . ) ( 892 - 907 م . ) بعد از درگذشت نصر ، امير اسماعيل سامانى كه مؤسس سلسلهء سامانى است ، جانشين او شد . در سال 287 هجرى با عمرو ليث صفارى جنگيد و او را شكست داد و در همين سال محمد ابن زيد علوى را مغلوب ساخت و كليهء نواحى واقع بين كوير لوت تا خليج فارس و سرحد هندوستان را تحت اطاعت خود درآورد . آخرين رويداد دوران زمامدارى او سركوبى محمد ابن هارون سرخسى است كه در سال 287 هجرى صورت گرفت . « 1 » ابو نصر احمد ابن اسماعيل ( 295 - 301 ه . ق . ) ( 907 - 913 م . ) بعد از مرگ امير اسماعيل پسرش احمد جانشين او شد . در سال 298 هجرى حسين ابن على مرورودى و سيمجور دواتى كه از سرداران معروف او بودند ، سيستان را به تصرف درآوردند . در سال 301 هجرى براى سركوبى ناصر كبير سپاهى به طبرستان اعزام داشت ، اما نتيجه‌اى از اين لشكركشى نگرفت . وى در سال 301 هجرى به دست عده‌اى از غلامان خود كشته شد . « 2 » نصر ابن احمد ( 301 - 331 ه . ق . ) ( 913 - 942 م . ) بعد از كشته شدن احمد بزرگان مملكت پسرش نصر را كه بيش از هشت سال نداشت ، به جاى او به تخت نشاندند . در دوران كودكى نصر ، ابو عبد اللّه جيهانى كه سمت وزارت امير سامانى را داشت ، زمام امور كشور را در دست گرفت . عده‌اى از بزرگان مملكت از كودكى امير سوء استفاده كردند و سر به شورش برداشتند ، اما آشوب آنان در اثر كفايت

--> ( 1 ) . ر ك . اعلام زركلى . كامل ، ج 8 ، ص 2 . تاريخ بيهق ، ص 67 . تاريخ گزيده ، ص 379 - 381 . چهار مقاله عروضى ، ص 98 - 126 . تاريخ ادبيات ايران ، تأليف براون ، ج 1 ، ص 354 . تركستان‌نامه ، ج 1 ، ص 486 - 487 . تاريخ منجم‌باشى ، ج 2 ، ص 454 . روضة الصفا ، ج 2 ، ص 11 . بخارا ، تأليف ريچارد فراى ، ص 69 . ( 2 ) . ر ك . تاريخ طبرستان و رويان ، تأليف ظهير الدين مرعشى ، ص 303 . حبيب السير ، ج 2 ، ص 356 . زين الاخبار ، ص 23 . تجارب الامم ، ص 33 .