عزيز الله بيات

127

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

خلافت مطيع ( 334 - 363 ه . ق . ) ( 945 - 973 م . ) هنگامى كه مستكفى به خلافت نشست ، شنيد كه ابو القاسم فضل ابن مقتدر درصدد به دست گرفتن خلافت است . به همين سبب درصدد نابودى او برآمد . اما ابو القاسم مخفى شد و هنگامى كه معز الدوله به بغداد آمد ، در پناه او قرار گرفت و همين‌كه مستكفى از خلافت خلع شد ، او را با لقب المطيع به خلافت برگزيدند . بديهى است با وجود معز الدوله ديگر هيچ‌گونه قدرت و قلمروى جز نامى از خلافت براى خليفه باقى نمانده بود . تنها يك منشى جهت ادارهء املاك و رسيدگى به حسابها باقى گذاشتند . وزارت هم در انحصار معز الدوله قرار گرفت كه شخصا اقدام به انتخاب وزير مىكرد . در مدت نسبتا طولانى خلافت مطيع ، در اوضاع سياسى ايران تغييرات اندكى رخ داد . هنوز شمال شرقى ايران در تصرف سلسلهء سامانيان بود و آل زيار بر نواحى جنوبى درياچهء خزر تسلط داشتند و مغرب ايران هم در تصرف آل بويه بود . افزون بر اين سلسلهء اخير در بغداد عملا تحت نام امير الامرائى حكومت داشت . مطيع معاصر است با معز الدوله ديلمى ( 320 - 356 ه . ق . ) و عز الدوله بختيار ( 356 - 367 ه . ق . ) از امراى آل بويه و ابو اسحق آلپتكين ( 351 - 352 ه . ق . ) و اسحق ابن آلپتكين ( 352 - 355 ه . ق . ) و بلكاتكين ( 355 - 362 ه . ق . ) از امراى غزنوى و ظهير الدين ابن بهستون ابن وشمگير ( 357 - 366 ق . ) از امراى آل زيار . « 1 » حوادثى كه در دوران خلافت مطيع و امراى معاصر او ، در جهان به وقوع پيوست ، به اين شرح است : آسيا چين : در دوران خلافت مطيع سلسلهء سونگ ( 960 - 1279 م . ) سلطنت داشت . مؤسس آن تاىتسو « 2 » ( 960 - 976 م . ) است . مردى عادل و داراى خصايل انسانى بود .

--> ( 1 ) . ر ك . تاريخ ابن خلدون ، ج 2 ، ص 652 - 662 . الكامل ، ج 12 ، ص 169 . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 740 - 754 . تجارب السلف ، ص 233 . حبيب السير ، ج 2 ، ص 203 - 205 . ( 2 ) . Tai - Tsou .