ناظم الاسلام كرمانى

446

تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى )

مشير الدوله اگرچه در تقرير و بيان خوب نبود بلكه در زبانش كندى و لكنت ظاهر ميشد لكن كارهاى او از روى عقل و كياست بود مخصوصا در تربيت اولاد خود اهتمام فوق العاده به عمل آورد يكى از پسرهاى او كه كوچكتر از همه و مسمّى بميرزا عليخان بود و بسيار خوب تحصيل كرده بود به مرض سل در اول جوانى بدرود جهان را گفت و اين دو پسر كه ميرزا حسنخان مشير الملك ( مشير الدوله حاليه ) و ميرزا حسين خان مؤتمن الملك باشند با يك دختر از او باقى مانده است كه در واقع اين دو پسر در حسن تربيت و تمدن ممتاز و مشار بالبنان و محسود امثال و اقران هستند ولى وضع اينها با پدرشان تباين كلى دارد در ميرزا حسين خان پيرنيا ( مؤتمن الملك ) واقع از مشير الدوله دو چيز بزرك و دو اثر سترك باقى مانده يكى تمول فوق العاده است كه بيشتر بواسطهء همراهىهاى امين السلطان و در زمان رياست او تحصيل كرد و ديگر اين دو نفر اولاد است كه الحق و الانصاف اسباب نيكنامى پدرشان هستند و دانشمندان كه زحمت براى تحصيل مشروطيت و سلطنت ملى ميكشيدند هرگز منتظر و متوقع نبودند كه به اين زودى به اين نتيجه و اين ثمر برسند بلكه مقدمات را براى ده سال بعد ترتيب ميدادند مردم هم كه در سفارتخانه بودند در آخر امر دولت قانونى را تقاضا مينمودند در اين اثنا برحسب علم و اطلاعى كه پسرهاى مشير الدوله داشتند لفظ ( كنسى توسيون ) را در فرمان و دستخط مظفر الدين شاه مندرج ساختند و پس از رسميت و اطلاع بسفراء كار از دست درباريها خارج شد چنانچه بعد از اين ذكر خواهد شد مجملا علت همراهى مشير الدوله و پسرهايش برحسب عقيدهء نگارنده تأسيس مدرسهء مباركه سياسى بود چه پس از افتتاح مدرسهء سياسى و اقدام مشير الدوله بترقى آن مدرسه امور مدرسه با ميرزا حسين خان مشير الملك و ميرزا حسينخان مؤتمن الملك بود و اين دو شخص عالم متمدن علاوه بر معلومات و تحصيلات ايشان فضلاء و دانشمندان مملكت اطراف آن را گرفته از خارج هم ممدّ و اعانت از آنها شد تا كار به جائى رسيد كه هواخواهان حريت از اطراف عالم چشم به اين دو نفر عالم انداخته و نجات اهل ايران را منحصر باقدام اين دو نفر دانسته و اين دو نفر هم الحق كوتاهى نكردند و اليوم هم كه زمان تنقيد اين تاريخ است اميدوارى نجات و بر طرف شدن اين هرج‌ومرج منوط بزحمات اين دو