ناظم الاسلام كرمانى

335

تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى )

مردم پديد آمد كه طلاب هم معاونت ميكردند از نقاره زدن ، چون اين فعل باعث انقلاب و شورشى بزرگ ميشد و از بلواى بزرگى خبر ميداد لذا بر عدهء شورشيان افزوده گرديد در ضمن اين جمعيت بعضى هم ميگفتند آصف الدوله بهمدستى حاج معاون التجار دخل نان را ميبرد بايد اول علاج معاون را كرد . بارى مقدمهء شورشيان كه همه‌وقت و همه‌جا اطفال بىخيال و مردمان بىحال و سادات ساده ميباشند به طرف ارك روانه شدند معاون التجار هم از پيش تهيهء دفاع را ديده و ميدانست كه دخالت او در گرانى نان عاقبتى وخيم برايش دارد لذا قبل از وقت جمعى از رعايا و نوكرهاى خويش را كه اكثر آنها بربرى و از كاكرى و سنّى بودند در خانهء خود حاضر نموده و هريك از آنانرا يك قبضه تفنگ ورندل داده بهانهء دفاع را دست‌آويز نمود همين كه جمعيت شورشيان در واقع گروه متظلمين بنزديك خانه او كه در راه ارك واقع بود رسيد و هجوم اطفال را به خانه خود معاينه ديد امر بشليك نمود آن نامردها هم كه منتظر اين امر بودند بناى تير انداختن را گذارده مردم بيچاره كه نه اسلحه داشتند و نه صداى تفنگ را شنيده تاب و طاقت ايستادگى و طرفيت با آدمهاى معاون التجار را نداشته فرار بر قرار اختيار كرده رو بصحن مقدس آوردند وقتى كه بدرب صحن گوهرشاد رسيدند و ديدند كه آدمهاى معاون التجار از سقف بازار و روزنه‌ها تير مياندازند و بعض مردم براى تحصن به جائى كه از تيررس محفوظ بمانند به طرف بانك كه در آن محل بود فرار نموده قزاقهائى كه مستحفظ بانك بودند بحمايت اجزاء معاون التجار برآمده از اطراف بمردم بيچاره حمله‌ور گشتند مردم هم ريختند در صحن مطهر رضوى كه شايد به احترام آن مكان قدس آن ظالمين از خدا بىخبر دست از آنها بردارند لكن تفنگچى و قزاق ملاحظهء احترام را ننموده تا توى صحن عقب جمعيت افتاده گلوله ميزدند به اين جهت چند گلوله بدر صحن رسيد و چند گلوله هم بگنبد منور زده شد عدهء از سادات و طلاب و غيرهما هدف گلوله گرديدند خبر به حاكم رسيد ديد اگر اين واقعه بفردا افتد كار در نهايت سختى خواهد بود آنوقت است كه مردم با اسلحه و تهيه حاضر خواهند گرديد و انتقام خود و مقتولين را خواهند كشيد لذا مجددا بمتولىباشى اظهار كرد كه اين نزاع را شما بايد مرتفع سازيد و راهش اين است كه آقا سيد عباس و حاج سيد ابراهيم را كه در زمرهء علماء و سردسته طلاب ميباشند احضار نمائيد و آنها را نگاهداريد تا مردم متفرق شوند متولىباشى هم يكنفر را فرستاد نزد سيد عباس و سيد ابراهيم و پيغام داد كه اگر مطلبى و منظورى داريد بيائيد كه باهم گفتگو و قطع نمائيم . بارى با تمهيد مقدمات و وسايل مشار اليهما در توليتخانه حاضر شده همين كه ديدند متولىباشى از حرفهاى آصف الدوله برداشت سخن را مينمايد و حمايت از حاكم دارد از نزد او برخواسته خبر حركت آنها كه به آصف الدوله رسيد براى متولىباشى پيغام داد كه بايد اين دو نفر سيد را در آستانه توقيف كنيد اين خبر بقونسولخانه روس رسيد فورا قائم مقام قونسول روس يكنفر منشى خود را نزد متولىباشى فرستاد كه اين دو نفر سيد رعيت دولت روس هستند شما حق بىاحترامى به آنها را نداريد و با نهايت احترام سيدين را به طرف قونسولخانه جلب نمود آصف الدوله يك نفر از نوكرهاى مخصوص خود را نزد قائم مقام قونسولخانه فرستاد كه اين دو نفر سيد بايد در قونسولخانه محبوس و توقيف گردند قائم مقام جواب