سيد صادق سجادى
371
تاريخ برمكيان ( فارسى )
پشمين قناعت نموده آلودهء اين زخارف دنيوى نگشتند . و درين حالت با وجود كمال احتياج ، از سردايه « 1 » خويش برخاسته آنچه داشتند ايثار مىنمودند تا از درگاه صمديّت به خطاب مستطاب « وَ يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ » مخاطب و ممتاز گرديدند ، عليهم من الصلوات اصفاها و من التحيّات ازكيها . و بعد از ثناى پروردگار جلّ ذكره و درود رسول آفريدگار صلى اللّه عليه و آله و سلّم و محامد صحابهء كرام ، رضوان اللّه عليهم اجمعين ، چنين گويد ضياء برنى كه ريزهچين خوان مصنّفان و مورّخان متقدّم و متأخر است كه روزى بنده مآثر محمودى را كه امام قفّال تأليف نموده مطالعه مىكرد . در آن ذكر كرده است كه مرا به خدمت سلطان محمود غازى انار اللّه برهانه آمد و شد بسيار بود و آنكه سلطان محمود مذهب امام شافعى را رحمة اللّه ملتزم گشت از اثر صحبت من بود . در جمله روزى در مجلس سلطان محمود ذكر اسخيا مىكردند . چون سلطان محمود به كرم جبلى و سخاوت غريزى آراسته بود به شنيدن سرگذشت كريمان ، بالطبع مولع بودى و به استماع حكايات سخاوت ميل تمام نمودى . من كه قفّالم چون رغبت او در اين امر به كمال يافتم ، حكايات سخاوت برمكيان را در ميان آوردم و گفتم ايشان را سخاوت و شرط آن با مكارم اخلاق ديگر آميخته بود ؛ و از جمله شروط آن است كه از سر رغبت و بشاشت ، نه به تأنى و دل سست و اعطاى قبول السّوال و التعريض باشد ايشان را ميسّر شدى و به چنين اوصاف متصّف بودهاند . سلطان فرمود كه مرا بعد از شنيدن معجزات انبياء و كرامات اولياء و اخبار حاميان حوزهء دين ، هيچ حكايتى و سمرى چون حكايت و سرگذشت كريمان به طبع خوش نيايد و هرچند حكايت اسخيا بيشتر مىشنوم در استماع آن راغب بيشتر مىشوم . من گفتم كه پادشاه را اين ميل و رغبت دلالت بر سعادت دارين مىكند . چه ميل و رغبت در استماع حكايات معجزه و كرامات دليل بر ديندارى است ، و رغبت در شنيدن سرگذشت سخاوت برهانى است قاطع بر آنكه پادشاه به سخاوت جبلى مفطور شده است . بعد از آن سلطان محمود فرمود كه من ذكر سخاوت برمكيان بسيار شنيدهام و دوستى ايشان در دل من منتقش گشته است و افسوسم همىآيد كه چرا آن مصدر امامت و خداوندزادهء ملت ، اعنى هارون الرّشيد ، اينچنين كريمان مادرزاد را براندازد كه تا جهان خواهد بود مآثر و مناقب ايشان بين الانام بر السنه و افواه جارى و داير شده و در كتابها
--> ( 1 ) . در متن چنين است .