سيد صادق سجادى
372
تاريخ برمكيان ( فارسى )
نوشته خواهد ماند و به خاصيّت بشرى اهل عالم ايشان را دوست باشند و از وقوع آن قضيه در حق آن جماعت ، ايشان را دشمن خواهند داشت و بد خواهند گشت و آنان را بد گويند . و خردمندان مىگويند كه در تكرار مطالعهء اخبار برامكه منافع بسيارست . اول آن است كه عامى را باعث سخاوت و سماحت مىشود و طرق و طرايق اعطاء ايشان ، عقلا را واجب الاتباع مىگردد ؛ و وزراء و مقّربان سلاطين را ديدهء بصيرت مىگشايد كه هر گاه پادشاهى در قلع و قمع آنچنان كريمان و آنچنان بزرگان اينقدر غلو داشته باشد مگر ايشان شايد بهتر از درجهء پادشاه و بزرگى پادشاه ، درجهء بزرگ در خاطر گذرانيدهاند و محامد و مآثر خود بيشتر از پادشاه طلبيدند ، از غيرت در صدد برافتادن ايشان شده . و پادشاهان را در مطالعهء مآثر ، انديشه بايد فرمود كه اگر بيخ نيكى و نيكنامى خاصه مشهورى و معروفى كه مآثر او بر زبانها جارى و در دلها منتقش بود براندازند ، از دست ايشان بر نيفتد بلكه هدف طعن و لعن بندگان خدا شوند ، و اگر از قلع و قمع پشيمان شوند آن پشيمانى هيچ سود ندارد ؛ چنانچه هارون الّرشيد بعد از قمع برمكيان پشيمان شد و تأسفها خورد و در غيبت ايشان از جهاندارى خود آب خوش نخورد اما هيچ سود نداشت . و چون بنده ضياء برنى اخبار برمكيان را در نهايت منافع ديد ، از لغات عربى به الفاظ فارسى ترجمه كرده است تا عوام نيز از آن محظوظ و بهرهمند باشند ؛ اگرچه پيش از اين ترجمه كرده بودند . آن ترجمه و اين ترجمه چون به نظر منصفان بگذرد حد هر يكى معلوم شود ؛ خاصه كه ديباچه اين ترجمه به خطاب همايون و القاب ميمون سلطان السلاطين ظل اللّه فى العالمين جمشيد العهد و الزمان ، خسرو ايران و توران المخصوص بعناية الملك الرّحمن ، السلطان فيروز شاه خلد اللّه ملكه و سلطانه و اعلى امره و شأنه ، زيب و زينت يافته است و بر عالميان چون روز روشن است كه ذات همايون خدايگانى ، عالم كرم و جهان سخاوت است و آنچه اين پادشاه جهانپناه جهانبخش در اندك فرصتى فقرا و مستحقان ممالك هند را اعطا فرموده ، چه ابتدائيه و چه مقرر داشت سلاطين ماضيه كه حكم اندراس گرفته بود ، از قصبات دفترى و اراضى و ادرارات و انعامات و وظايف و مواجب و صدقات و خيرات ايشان را نه هيچ ديده ديده و نه هيچ گوشى شنيده ، و از كثرت عطا و كرم احتياج از اهالى مملكت خويش گرفته ، بلكه جملهء اهل احتياج را از فقر و فاقه و درماندگى و بيچارگى برهانيد و بىنياز و مستغنى گردانيد . و اگر جهانيان به محامد ذات اقدس و شكر مراحم و مآثر اين پادشاه دينپرور عدلگستر الى يوم القيامة