سيد صادق سجادى

10

تاريخ برمكيان ( فارسى )

مىشناسيم عبارتند از : ابراهيم بن مهدى عباسى ، ابو الحسن احمد بن حسين دبير كه گفته كتابى دربارهء برمكيان نوشته بوده ، اسحق بن خفضويه ، اسحق بن سليمان بن جعفر ، عبد الرحمان بن خالد ، حسن بن سهل وزير و پسر او احمد ، عتابى شاعر ، فضل بن عباس كه ممكن است نوادهء فضل برمكى بوده باشد ، ابو على حسين بن جعفر از نديمان برامكه و مؤلف كتابى دربارهء آنها ، يعقوب بن مخاطر ، ابو الحسن احمد بن حذيفه ، ابو الحسن عيسى بن موسى كرخى ، حسّان بن محمد ، ليث بن قاسم بصرى ، موسى بن يحيى برمكى ، ابو على قاسم بن محمد صاحب چند كتاب ، و فرّخ دبير از موالى جعفر برمكى . برخى روايات محمد بن غسّان از پدرش « 1 » نقل شده و او احتمالا از مردان نزديك به دستگاه عباسيان و برمكيان بوده است . از دو راوى مشهور ياد شده - ابن ازرق كرمانى و محمد بن غسّان - اكنون مجموعه‌هايى مشتمل بر حكايات تاريخى خاندان برمكى در دست است كه از لحاظ كميت و تعداد حكايات همسان نيستند . بعضى از اين مجموعه‌ها يا تحريرها ، كامل يا ناقص ، منتشر شده و بعضى به صورت دست‌نوشته باقى مانده است . اين مجموعه‌ها عبارتند از : 1 . تواريخ ( تاريخ ) آل برمك . عنوان اثرى است به فارسى به قلم عبد الجليل يزدى كه تأليف آن را در 762 ق براى شاه شجاع مظفرى آغاز كرد و مطالب آن را از پدر خود نظام الدين يحيى گرفت كه اخبار برمكيان را گرد آورده بود . كتابت يك نسخه از اين اثر در سدهء 9 ق براى سلطان سليم عثمانى آغاز شد و در اوايل سلطنت سلطان سليمان به پايان رسيد . كاتبى كه دست به اين كار زده ظاهرا مردى فاضل بوده زيرا تصريح كرده كه در اين كتاب اغلاط فراوان يافته و اگر سلطان فرمان نمىداد ، به نگارش آن دست نمىزد . از اين بيان معلوم مىشود كه كاتب مذكور در كتاب عبد الجليل تصرف كرده و شايد تحرير ديگرى از آن فراهم آورده است . تواريخ آل برمك مشتمل بر 6 باب و هر باب در چند حكايت است . كتاب با روايتى از ابو العينا محمد بن ابى القاسم آغاز شده حاكى از آنكه « پير كهنسالى كه عمرش به صد و بيست سال مىرسيده و مؤذن موسى الهادى عباسى بوده در مجلس الواثق باللّه حكايت كرد كه خود برمك را ديده كه هشام بن

--> ( 1 ) . مثلا نسخه لاهور ، برگ 16 الف .