اخلاق ديگر آميخته بود . آنچه ايشان دادند ديگر صاحبان كرم را كمتر ميسّر گردد ، كه عطا در هر صورتى و هيأتى كه فرض كنند ستوده است و قاضى حاجات است ؛ امّا در عطا چندين كرمهاى ديگر است كه از سرور و بشاشت و نانهادن منّت و بسيارى اموال قبل از سؤال و التّعريض ، و اينها را كرم در كرم گويند و نادره آنكه او را به چنين اوصاف متّصف گردانيدند « 1 » . و سلطان محمود فرمود كه مرا بعد از شنيدن معجزات انبياء و كرامات اولياء و اخبار جهانداران دين‌پناه ، هيچ حكايتى و سرگذشتى چون حكايت كريمان شنيدن « 2 » خوش نيايد و هرچند حكايات « 3 » اسخيا بيشتر شنوم سمع راغب‌تر مىشود . من گفتم كه پادشاه را اين ميل و رغبت دلالت بر خير دارين مىكند كه ميل و رغبت در استماع معجزه « 4 » و كرامات دليل بر ديندارى است « 5 » ، و رغبت در شنيدن سرگذشت سخاوت اسخيا ، برهانى قاطع است بر آنكه پادشاه به سخاوت جبلى مفطور شده « 6 » است . بعد از آن سلطان فرمود كه من ذكر سخاوت برمكيان بسيار « 7 » شنيده‌ام و دوستى ايشان چنان در دل من منتقش « 8 » گشته كه افسوسم مىآيد كه چرا پير در خاندان « 9 » امامت و خداوندزادهء ملت « 10 » اعنى هارون الرشيد ، اين چنين كريمان نادره را براندازد كه تا جهان خواهد بود مآثر و مناقب برمكيان در كتابها نوشته خواهد ماند و به خاصيّت بشرى ، بندگان خدا ايشان را دوست خواهند داشت و هر آينه از دوستى ايشان ، براندازندهء ايشان را دشمن دارند و بد گويند . در تكرار مطالعه كردن اخبار برامكه منافع بسيار است . اول آن است كه عامى را باعث سخاوت و بخشش مىشود و طرق و طرايق عطاء ايشان عقلا را واجب الاتّباع مىگردد و وزراء و مقرّبان سلاطين را ديدهء بصيرت مىگشايد كه هرگاه در قلع و قمع آن چنان كريمان و آن‌چنان بزرگان ، فكر را كار فرمايند بيشتر و بهتر از درجهء پادشاه « 11 » و

--> ( 1 ) . ك : و نادره باشد كه به چندين اوصاف متصف گردانيده شود . ( 2 ) . ك : شنيدن . ( 3 ) . ك : حكايات . ( 4 ) . ك : معجزات . ( 5 ) . ك : ديندارى آن حضرت . ( 6 ) . ك : - شده . ( 7 ) . ك : - بسيار . ( 8 ) . ك : منقّش . ( 9 ) . ك : + سرور . ل : مصدر . ( 10 ) . اساس : منيت . ( 11 ) . ك : + عالم .