شكوه خلافت و بلكه بزرگترين وزيران در همه دوران عباسى به شمار مىروند . اين بزرگى و اهميت از چند جهت سزاوار توجه است . نخست آنكه عصر برمكيان ، اوج نفوذ ايرانىگرى در دستگاه خلافت با وجود خليفه‌اى چون هارون الرشيد بود كه خود فرمانروايى توانا محسوب مىشد . دوم ، شيوهء ملكدارى اين خاندان كه دولت عباسى را به نيرومندترين دولت ، و هارون الرشيد را به مقتدرترين فرمانرواى دنياى آن عصر تبديل كرد و قدرتى جهانى پديد آورد كه قلمروش پهنه‌اى از كرانه‌هاى اطلس تا تركستان را در برمىگرفت . سوم ، دامنهء نفوذ خاندان برمك و نظارت آگاهانه و مستمّر آنان بر جزئيات امور اين قلمرو بىمانند . چهارم ، نقش و تأثير برمكيان در ايجاد نهضت فرهنگى و پشتيبانى از دانشمندان و اديبان كه خود نيز در زمرهء آنان به شمار مىرفتند . پنجم ، تأثير عظيم برمكيان بر شئون مختلف زندگى مادى و معنوى عام و خاص و تصويرى كه از فضايل انسانى در اذهان خلق پديد آوردند . ششم ، ادبياتى كه خود ايجاد كردند يا دربارهء آنها و به خاطر آنها پديد آمد و در پهنهء ادب جايگاهى خاص يافت . در دورهء خلافت و در قلمرو دولتهاى مسلمان شرق و غرب قلمرو اسلام ، خاندانهاى متعددى به دانش و فرهنگ و سياست شهرت يافتند كه دامنه نفوذشان از يك نسل نيز درمىگذشت ، اما هيچيك از آنها به لحاظ تنوّع تأثير و قدرت سياسى و نفوذ اجتماعى و كاركرد فرهنگى به پاى برمكيان ، كه دورهء نسبتا كوتاهى در صحنهء تاريخ اسلام ظاهر شدند ، نمىرسند . اين مايه شهرت و اهميت موجب شد تا حجم عظيمى از روايات دربارهء وجوه گوناگون زندگى آنها بويژه اخلاق اجتماعىشان ضبط گردد و بخش مهمى از آثار مكتوب تاريخى و ادبى قرون سوم و چهارم هجرى ، را به خود اختصاص دهد . با اين همه و به رغم انبوه گزارشهايى كه نويسندگان دربارهء اين خاندان عرضه كرده‌اند ، هنوز وجود زواياى تاريك دربارهء زندگى برمكيان ، خاصه در آغاز و انجام كارشان ، موجب حيرت است . اما بايد گفت تقريبا همهء كسانى كه در فضاى تاريخى خاص و بنابر دلايلى پيدا و ناپيدا شخصيت واقعىشان با افسانه‌ها درآميخته و در ذهن نسلها به موجودى كم و بيش مثالى تبديل شده و مردم آرزوها و رؤياهاى دست نيافتنى و بلكه سركوب شدهء خود را در شخصيت ايشان ديده و پيرايه‌هاى رنگارنگ بر آنها بسته‌اند ، چنين‌اند . از سوى ديگر عنايت نويسندگان به برخى از جنبه‌هاى ظاهرى زندگى اين كسان ، آنان را از تحقيق در زواياى ديگرى كه مىتواند اجزاء تصوير واقعى اين شخصيت‌ها را تكميل كند بازداشته و در عوض بخش مهمى از ادبيات داستانى را به