خورشاه بن قباد الحسينى

344

تاريخ ايلچى نظام شاه ( فارسى )

بيعت ايشان مىگرفت و از دستگيرى ايشان گرفتاران معاصى و مآثم توبه مىكردند و هزاران در هزار فاسق و بىنماز از فسق و فجور دست مىداشتند و دائم الصلواة مىشدند و باطنها به اشتغال امور دينى رغبت مىنمودند » . ( تاريخ فيروزشاهى ، صص 42 - 338 . ) ص 274 س 6 امير خسرو دهلوى ، ( 651 - 725 ه . ق . ) ، مشهورترين شعراى فارسىزبان هندوستان ؛ متولّد دهلى . پدرش از تركان ختائى تركستان بود ، و لاچين نام داشت ، و در غائلهء مغول از بلخ به هندوستان گريخت ، و در خدمت شمس الدين التتمش درآمد ، و به امير سيف الدين محمود شمسى مشهور گرديد . امير خسرو از شاعران متصوّف بود ، و در غزل از سعدى تقليد مىكرد . در موسيقى نيز دست داشت . منظومات او ، علاوه بر ديوان ، عبارتند از خمسهء امير خسرو مشتمل بر مطلع الانوار ، شيرين و خسرو ، ليلى و مجنون ، آئينهء اسكندرى ، و هشت بهشت كه آن را در مقابل خمسهء نظامى ساخته و به پنج گنج معروف است ؛ مفتاح الفتوح در فتوحات جلال الدين فيروزشاه ، قران السعدين و غيره . از مؤلّفات منثور او ، خزائن الفتوح يا تاريخ علائى ( تاريخ سلطنت علاء الدين محمد شاه خلجى ) ، تاريخ دهلى ، قانون استيفاء و غيره است . مدفن امير خسرو دهلوى به فرمان همايون شاه در قرن دهم ه . ق . در دهلى ، احداث شده است . مقابر بزرگان ديگر ، از قبيل مقبرهء خواجه نظام الدين چشتى ، محمد شاه هندى ( معاصر نادرشاه ) ، و جهان‌آرا ( خواهر داراشكوه ) ؛ و مسجد زيبايى از آثار عهد صفوى نيز در همين محل است . اشعار فارسى فراوان بر محجر اطراف مقبرهء امير خسرو نوشته شده است . ( دايرة المعارف فارسى ) ص 287 س 5 در تاريخ فرشته آمده است كه : « بر ارباب اوالوالباب پوشيده نماند كه شرق و پورب دو لفظ مترادف‌اند ، يكى عربى و ديگرى هندى . اهالى هندوستان چون مملكت شرقى دهلى را وسيع ديده‌اند جهت امتياز و تفرقه حكّام جانىپور و نزهت و آن نواحى را