خورشاه بن قباد الحسينى
342
تاريخ ايلچى نظام شاه ( فارسى )
بارى تعالى حمل كنند چند چيز از عجايب روزگارها معاينه و مشاهده شد كه آن چنان در هيچ عهدى و عصرى ديگر مشاهده نشد و شايد كه معاينه هم نشود . اوّل تعجّب ارزانى غلّات و اقمشه و اسباب معاش بوده است كه نرخ آن در امساك باران كم و بيش نشد و تا سلطان علاء الدين زنده بود استقامت ارزانى در تخلّل نيفتاد و اين معنى از عجايب روزگار مشاهده شده است . و دوم شگفت بسيارى فتح و نصرت سلطان علاء الدين مشاهده شد ، چه بر مخالفان و دشمنان ملك او و چه بر اقاليم دوردست كه بندگان او را دست داد و آن چنان ظفر و نصرت كه در عهد او معاينه شد در هيچ عصرى آن چنان و چندان نديدند و نشنيدند كه دشمنان و مخالفان او را چنان كه در دل او گذشته همچنان بسته و كشته پيش او آوردند و در هر ديارى و حصارى كه لشكر او قصد كرد گويى كه پيش از آن فتح شده بود . سوم عجب كه در عهد علائى مشاهده شد قلع و استيصال مغل بوده است كه آن چنان هيچ پادشاهى را در هيچ عصرى دست نداده است و چندان مغل كه در عهد او اسير و دستگير و كشته شدند و هم در محاربه و هم در سياست خون ايشان ريختند در عصرى ديگر نبوده است . چهارم شگفت كه در عصر او معاينه شده استقامت حشم بسيار به مواجب اندك بوده است و آن چنان بسيارى حشم و استقامت حشم و امتحان تير انداختن و قيمت اسب حشم نه در هيچ عهدى بوده است و نه در تاريخى مسطور است و نه كسى را ياد است . و پنجم عجب بسيارى مالش متمرّدان و سرتابان و وفور اطاعت مطيعان و فرمانبرداران كه در عصر علائى ديدند در هيچ عهدى و عصرى نديدند كه جمله رايگان و مقدّمان متمرّدان و سرتابان پيش دخول بندگى مىكردند و چراغها بركرده مسافران و كاروانيان را پاس مىداشتند و اين چنين در هيچ عصرى مشاهده نشده است . و ششم عجب كه در عهد علائى مشاهده كردند نهايت امن راههاى چهار سمت