جوامع الحكايات ، جامع التواريخ جلالى ، مجمع الروايات ، تاريخ فيروزشاهى ، تاريخ وصاف ، تاريخ بناكتى ، مختصر بيضاوى ، قصص الانبيا ، معجم فى الاخبار ، بحر مناقب ، عمدة الطالب و فصول المهمة ، روضة الشهدا ، كشف الغمة ، تذكرهء شاه طهماسب ، معجم فى الاخبار ، بحر مناقب و غيره بهره جسته « 1 » و در اين ميان ، در بخش صفويّه سهم تذكرهء شاه طهماسب بيش از ديگر كتاب‌هاست . خور شاه در اين باره مىنويسد : « چون راقم در آن اوقات با بركات به تحرير اين مختصر محقّر مشغول مىنمود ، حضرت نواب عالم پناهى ظل اللهى بعد از مطالعهء آن نسخهء شريف را بدين فقير مرحمت فرمودند كه بعضى اخبار و حكايات كه درين نسخه مرقوم و مسطور است به تقريب در اين مختصر ذكر نمايد » . البتّه سعى شده است تا جايى كه امكان داشت منابع مورد استفاده و استناد خور شاه با ذكر صفحه در پاورقى نشان داده شود . خور شاه در لابه‌لاى مطالب كتاب خود اطّلاعات جالبى از وضع اجتماعى ايران در اختيار خواننده قرار مىدهد و از اين رهگذر به وضع سياسى - اجتماعى آن عصر اشاره مىكند و مظلوميت ملّت ستمديده و ستم كشيده را رقم مىزند و مىنويسد : « در آن ايّام به سبب ظهور فتنه و آشوب و حدوث بليّات ، مثل قحط و طاعون و استيلاى اصحاب شرّ و فساد و ناايمنى طرق ، مملكت عراق و فارس از انتظام افتاده بود و هر روز جمعى كثير از فقدان نان و مرض طاعون جان مىدادند » « 2 » . در جاى ديگر مىخوانيم . « در بلاد خراسان سيّما دار السلطنت هرات قحطى در غايت شدّت و عسرتى در نهايت صعوبت دست داد ، چنان كه از نان جو و گندم به جز نام در ميان مردم نبود . توانگران را از گرانى مطعومات وجه معاش به اتمام رسيده در مقام گدايى مىايستادند و گدايان از فقدان نان به آسانى جان مىدادند » « 3 » . و چون به تاريخ شاه اسماعيل مىپردازد ، پروايى ندارد كه از ستمگريهاى وى نكته‌هايى بياورد و در اين باره مطالب جالب و در خور تعمّق دارد مىنويسد : « مراد بيگ تركمان را بر چوبى بسته به آتش كباب ساختند و حكم شد كه غازيان

--> ( 1 ) . Catalogue of the persian manuscripts , vol , I , P , 108 . ( 2 ) . تاريخ ايلچى نظام شاه ، ص 17 . ( 3 ) . همان مأخذ ، ص 71 .