حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2718
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
بطريها گمان ميرود ، از جنس كارهاى شيشهگرى قديم بوده ، شكل مخصوصى نداشته و تقريبا شبيه به همان قسم معمول دورههاى بابل و آسور ساخته شده بود . اينها داراى همان رنگهاى هفتگانه قوس قزحى ، كه در شيشههاى منكشفه عهد سلطنت بابل و آسور ديده مىشود ، بودند و اين در اثر ماندن زير خاك بوده ، كه در جاهاى ديگر تا اين حدّ تغيير شكل نداده ، ليكن در اينمورد ، بواسطهء الوان طبيعى ، ظرافت ، زيبائى و درخشندگى اوّلى آن ده برابر شده است . زينتآلات شخصى عبارت بود از اسلحه ، دستبندها ، مهرهها ، انگشترها و گوشوارهها ، كه از طلا و نقره و برنج و مس ساخته شده بود . طرح و شكل بعض زينتآلات كوچك طلائى از قبيل گوشوارهها و گردنبندها اعمّ از مهره يا لوحه از حيث ساختمان فوقالعاده قشنگ و ظريف بوده . انگشترها از حيث ساختمان قدرى خشن است ، ولى انگشترهاى پا و آلات اسلحه و دستبندها اغلب ناهموار است و زشت و خشن ساخته شده . معروفست ، كه كلاههاى نوكتيز بلند طلائى مختص بزنان گاهگاهى كشف شده ، ليكن تابحال هيچيك از موزههاى اروپا موفق نشده آنها را بدست آورد ، چه معروف مىباشد ، كه آنها را كاشفين آب كردهاند . يراقها و نوارهاى زرّين ، كه از كلاه آويخته مىشود ، زيادتر ديده شده ، حتّى لفتوس براى العين مشاهده كرده است . رويهمرفته اين زينتآلات از عشقى سرشار بخودنمائى و تظاهر و ثروتمندى فوقالعاده ، حاكى است . امّا بهيچوجه وسعت ذوق و سليقه و هوشمندى كامل از طرحريزى و فلزّكارى پارتيها مشاهده نميشود . چنين به نظر ميرسد ، كه پارتيها از فنّ صنعت زيبا و ذوق زيباپسندى ( صنايع مستظرفه ) يعنى فنّى ، كه بهيچوجه متضمّن فكر نفع و فائدهاى نباشد ، ابدا بهرهاى نداشتهاند . نيز به نظر ميرسد ، كه پارتيها در مدّت پنج قرن حكمرانى و قدرت بيش از شش كتيبهء حجّارى شده در كوهها از خود بيادگار نگذاردهاند و بطور تحقيق فقط يكى از حجّاريها را از خطوط منقور در آن ميتوان قطعا و جدّا بعهدهء پارتيها مربوط دانست ( حجّارى بيستون و كتيبه آن ) .