حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2719

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

ساير حجّاريهاى برجسته ، كه از آثار پارتيها فرض شده و متخصّصين فن قضاوتى كرده به آنها نسبت داده‌اند ، فقط از اين لحاظ است ، كه اين آثار از حيث طرح و نقشه و موقع در حدود سلطنت پارتيها واقع شده و فاقد صفات و مزاياى صنعتى ملل قبل و بعد از آنها است . بنابراين بيشتر آثاريكه بدوره پارتى نسبت ميدهند از روى فرض است و مبنى بر قرائنى ، نه اينكه محقّق باشد ، زيرا ، چنان كه بالاتر گفتيم ، بين آثار پارتى و ساسانى خطّ فاصلى كشيدن بىاشكال نيست . هفتم - يك مجسّمه ، كه سرش از مفرغ است در يكى از موزه‌هاى برلن هست . اين مجسّمه را باوجود اينكه دماغش شكسته است ، بواسطه سكّه‌ها تشخيص ميدهند ، كه مجسّمه ارد اوّل اشكانى است ، از شكل تاج و وضع ريش و موها ارد كاملا شناخته مىشود . مجسّمه ديگر در برلن موجود است ، كه تصوّر ميكنند مجسمه اناهيتا ايزدماه باشد ، زيرا خصايص ظاهرى او با شرحيكه در اوستا نوشته شده مطابقت مىكند . مجسّمه ديگرى باز هست ، كه از عاج ساخته شده و هردو مجسّمه داراى كيفيّات و صفات شرقى ميباشند و ، چنان كه استاد فردريك زارّه گويد ، يك مجسّمه كوچكى در شمال آلمان پيدا شده و در شهر استاندال در يك موزه است . اين مجسّمه نشان ميدهد ، كه چگونه صفات مشرق زمين با نفوذ يونانى تغيير كرده و از كيفيّات مشرق زمينى چه‌ها باقىمانده ، نفوذ مشرق در موها و لباس ديده مىشود . تصوّر ميكنند ، كه اين مجسّمه از مصر يونانى است و يكنفر سرباز رومى آن را بآلمان آورده . هشتم - از آثاريكه بدورهء پارتى نسبت ميدهند ، حجّارى ديوار برجستهء نمرود داغ است ، كه آن‌تيوخوس اوّل پادشاه كمّاژن را با ايزد مهر نشان ميدهد ، نمرود داغ تپه‌اى است در محل كالاه پايتخت قديم آسور ، كه در 1300 ق . م بنا شده بود ( در چهار ميلى خرابه‌هاى نينوا ، كه قبل از كالاه پايتخت آسور بوده و بمسافت پنجساعت راه از موصل ) . اين حجّارى برجسته متعلّق بقبر آن‌تيوخوس مزبور است