حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2714
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
( 164 ) - گيلويه و شبيه سرستون در الحضر ( مطابق كتاب راس ) كاريهاى خيلى ظريف تزيين شده بود ، ساخته شده و بيشتر راهروها در زاويه و گوشه اطاقها بوده ، ولى راهرو معبد در مركز ديوار شرقى واقع بوده است . بطور كلّى طرز ساختمان الحضر را باسلوب معماريها روم و بيزانس تشبيه كرده ، حتّى گفتهاند ، كه سبك و اسلوب تزيينات و صور حجّارى شده آن نيز بعيد نيست ، كه ناشى از ضعف سليقه و ذوق صنعتگران قسطنطنيّه بوده ، ليكن دلائل بسيارى هست بر اينكه قصر الحضر تقريبا دويست سال قبل از ايجاد و احداث قسطنطنيه ساخته شده بود ، گرچه طاقهاى ضربى مدوّر رومى شكل آن را ممكنست مربوط بافكار معمارى روم دانست ، ولى مأخذ و مدرك ثابتى براى اثبات اين مدّعا وجود ندارد ، تا تصوّر شود ، كه سواى پارتىها و صنعتگران بومى اشخاصى در اين كار مداخله داشته يا بناى الحضر غير از يك نمونه زيباى معماران پارت ، كه در اواخر دورهء دولتشان بمنصّهء شهود رسيده ، كار ديگران باشد . قصر بلاش سوّم در تيسفون ، كه بواسطه مهاجمه آويديوس كاسّيوس ويران و خراب گرديد ، از خيلى جهات داراى همين وضع بوده و عبارت است از مجموعهء طالارهاى بلندى مختص پذيرائى و نمايشات و جلسات بانضمام يكعده اطاقهاى كوچك تاريك براى خواب و استراحت ، كه به آن طالارها راه داشته و كليهء اين ساختمانها در وسط محوّطهاى سنگفرش واقع بوده و بانيان با نهايت احتياط و مراقبت اطاقهاى مردانه و زنانه آن قصر را از هم جدا ميكردند . آثار و خرابههاى موجوده بيشتر از لحاظ عدّه زيادى قبر و آبانبار قابل دقت است . مصالح و مواديكه در الحضر استعمال شده است ، بطور كلّى عبارتست از يك