حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2715

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

نوع سنگ آهكى قهوه‌اى رنگ روشن ، كه بطور ظريف و صاف بريده و نصب شده است . انسان مردّد مىشود ، كه آيا محتاج باستعمال گچ و آهك هم بوده‌اند يا نه . فرضا موادّ آهكى هم استعمال كرده بودند ، فعلا معلوم نيست و همه‌جا سنگها اتّصال يافته و جفتگيرى شده به نظر ميرسد . امروز بعض ابنيه و آثار در ايران موجود است ، كه تاريخ آنها پيشتر از ساختمان بناى الحضر نميباشد و بطور كلّى ممكن است آن آثار را بدورهء ساسانيان مربوط داشت نه بدورهء پارتيها ، لذا در اينجا از آنها ذكرى نخواهد رفت . كافى است ، كه تصوّر كنيم ، اسلوب معمارى آنها طبعا از روى سبك معمارى پارتيها اقتباس شده و از اين لحاظ حق است ، كه ذوق معمارى شرقى را ، كه پس از قرنها خواب خمول تجديد حيات كرده و در اندك زمانى آثار برجسته‌اى مانند تخت‌خسرو ( طاق كسرى ) و خرابه‌هاى عمارت شاپور و طاق بستان بوجود آورده است ، بالتّمام مقروض و مرهون عصر پارتيها بدانيم . ششم - زينت‌آلات و صنايع سفالين عصر پارتيها از آثار منكشفهء بابل در سنهء 1850 الى سنه 1852 فوق‌العاده قابل توجّه و شايان دقت بود . از يك عدّه اشياء سفالين و فلزّى ، كه در ضمن مسكوكات پارتى در ارخ قديم يا واركاى امروز بوسيلهء لفتوس كشف گرديده ، ميتوانيم از طرز تزيينات پارتىها مطّلع گرديده از اسلوب تزيينات شخصى و لوازم زندگانى آنان ، كه داراى كيفيّت صنعتى بوده ، آگاهى يابيم . آثار منكشفه عبارت است از قطعات بسيارى آثار معمارى و اشياء سفالين و آجر و عدّه زيادى تابوتهاى زينت شده و چندين مجسّمه كوچك سفالى ، كوزه‌ها ، سبوها ، كاسه‌ها ، چراغهاى گلين و بعضى بطريهاى شيشه‌اى و اقسام زيورآلات شخصى از قبيل مهره‌ها و انگشترها و گوشواره‌ها و غيره قطعات معمارى عبارت است از سرستونها و از حواشى و لبهء ستون و نمونه‌هائى از يكقسم اشياء مشبّك ، كه تصوّر ميرود براى تجير و پرده يا حاجب نازكى استعمال ميشده است . سرستونها از حيث شكل و اندازه تا حدّى قطور و سنگين است و در نظر اوّل سبك حجّارى آن غير متمدّن جلوه مىكند ، ليكن در همين حال داراى