حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2711
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
كليّهء طالارها از روى يك سبك و نقشه ساخته شده و همه داراى سقفهاى ضربى نيمدايرهاى و بدون پنجره بوده و از درهاى هلالى شرقى تحصيل روشنائى ميكردهاند و آن درها هم يا تماما باز ميمانده يا بوسيلهء پردههائى پوشيده و بسته ميشده . جبههء شرقى عمارت ، علاوه بر اينكه داراى هفت اطاق در يك رديف بوده ، از لحاظ زينت نيز يك ، سلسله ستونها و پايههائى داشته ( 162 ) - معبد الحضر روزيكه آباد بوده ( مطابق كتاب آئين سورز ) كه از روى آنها پايههاى طاق شروع ميشده و غالبا نيز صور برجستهاى بر سنگهاى آن طاقها منقوشست و در فواصل طاقها و سرستونها يكى دو مجسّمه و صورت اشخاص حجّارى گشته . حجّارى طاقها عبارت بوده از كلّههاى انسانى و يا از صور زنانه ، كه بطور وضوح و آشكار در فضا حركت مينمودهاند . فضاى بين طاقهاى چهارم و پنجم مجسّمهء شير پردارى را با دم پيچخورده نشان ميدهد و اين مجسّمه به قدر پنج پا از سطح زمين فاصله دارد . كليّة طول جبههء عمارت قريب 300 پا ميشده است . داخله طالارهاى كوچكتر بهيچوجه داراى تزيينى نبوده ، ليكن درون طالارهاى بزرگتر فوقالعاده تزيين شده بود . ديوارهاى اطراف اين طالارها بواسطهء سه پايه و جرزهائى ، كه به شكل مربّع تا زير سقف ضربى ميرسند ، از هم جدا شدهاند و بسرستونهاى منقّشى ، كه مركّب از اشكال بيضى شكل است ، منتهى ميشوند ، در وسط هر بيضى قطعهء سنگ سياه گردى قرار دارد . تقريبا بفاصله دو الى سه پا زير اين سرستونها حاشيهء كتيبهاى قرار دارد ، كه از تمام جرزها و ستونها گذشته و تمام طول اطاق را پيموده منقّش