سلوكيّه هم در اين زمان مطيع گشت و برخى به اين عقيده‌اند ، كه تسخير اين شهر بعد از تصرّف تيسفون رويداد ، مسئله روشن نيست . مريوال « 1 » ( امپراطورى روم ، صفحه 163 ) طرفدار عقيده اوّلى است ، ولى راولين‌سن ( ششمين دولت مشرق ، صفحه 311 ) عقيدهء دوّمى را ترجيح ميدهد . با تسخير شهرها و محلّهائى ، كه ذكر شد ، روميها تمام صفحاتى را ، كه از رود فرات و دجله سيرآب ميشد ، بتصرّف آوردند و فقط شهر تيسفون هنوز تسخير نشده بود و براى گرفتن آن تراژان بحريّه‌اى لازم داشت . كشتىهائى ، كه تراژان در جريان علياى دجله به آب انداخته بود ، در اين زمان به كار نميآمد يا براى حفظ جاهاى ديگر لازم بود . بهرحال تراژان امر كرد كشتيهاى كوچكى ساخته از فرات اين سفاين را بدجله بگذرانند ( ديوكاسّيوس ، كتاب 68 ، بند 28 ) . پس از آن او به تيسفون حمله برد و در اينجا هم مقاومتى بسزا نديد ، چنان كه دروازه‌هاى پايتخت اشكانى به روى روميها باز شد . در اين احوال خسرو قبل از وارد شدن روميها ، با خانواده خود و خزانه‌اش از شهر حركت كرد ، ولى يكى از دخترهايش با تخت زرّين بدست دشمن افتاد . روميها خواستند خود او را هم بگيرند و تا شهر شوش راندند ، ولى موفق نگشتند . نقشه خسرو در اين وقت چه بود ؟ معلوم است ، كه او نميخواست در دشت نبرد با روميها مواجه شود و همواره در صدد بود ، كه روميها را بداخله ايران كشانيده با جنگ دسته‌هاى كوچك باسلوب پارتى كارشان را بسازد ، بنابراين نه مهيّاى جدال ميشد و نه در قلعه‌اى مىنشست ، بل هميشه خود را از دشمن دور داشته بشورانيدن اهالى بر روميها ميپرداخت و انتظار موقعى را ميكشيد ، كه روميها مستأصل گردند و او جنگ تعرّضى پيش گيرد . حرص و طمع روميها مساعدت حيرت‌آورى با اين نقشه خسرو ميكرد ، چه همين كه سپاهيان رومى محلّى را تصرّف ميكردند ، بغارت كردن اموال مردم ميپرداختند و بجان اهالى افتاده آنها را از هستى ميانداختند ، معلوم است ، كه اين رفتار

--> ( 1 ) - Merival , Roman Empire , p . 163 .