حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2481
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
چنان كه نوشتهاند اين زمينلرزه به انطاكيّهء سوريّه اختصاص نداشته ، در جاهاى ديگر هم باعث خرابيهاى زياد و اتلاف نفوس گرديده ، مثلا در ايالات رومى آسيا اسم اين شهرها را مىبرند : اليا - مىرىنا - پىتانه - سيمه « 1 » . در آسياى صغير و در يونان هم شهرهائى خراب شدند . اين بليّه آسمانى بر خلاف تصوّرات و اميدهاى تراژان رويداد ، زيرا با پيشرفتهائى ، كه داشت ، ميخواست سلطنت او را زمان فتوحات و درخشندگى بدانند ، كه ناگهان چنين بليّهاى شهرهاى زيادى را برافكنده هزاران نفوس را تلف كرد و بازماندگان تلف شدگان را در عزا و ماتم غوطهور داشت . باوجود اين تراژان از نقشه خود دست نكشيد و در بهار سال 116 م . كارهاى خود را دنبال كرد . كارهاى تراژان در 116 م . صاحبمنصبان تراژان در مدّت زمستان بامر او كشتيهاى خوب ساختند . كشتىها از قطعاتى ساخته شده بود ، كه به آسانى حمل ميشد و تراژان اين قطعات را تا جزيره حمل كرد و در آنجا بهم اتّصال داده به آب انداخت . نخستين قصد او اين بود ، كه به آديابن حمله آورده آن را تسخير كند . بنابراين او عدّهاى از سپاهيان سنگيناسلحه خود را بر بعض كشتيها نشانده بپيش راند ، تا ساير قسمتهاى قشون او كارهاى لازم را در پشت اين سپاهيان انجام دهند و بعد چنين وانمود ، كه ميخواهد از نقاط ديگر به آن طرف دجله بگذرد و در اين احوال با مشقات زياد پلى بر دجله از كشتيها ساخته قشون خود را بىتلفات بساحل مقابل رود مزبور رسانيد . با اين كار نصف نقشه او انجام شده بود . در اينوقت خسرو خود را از قشون رومى دور ميداشت و دفاع ممالك تابعه پارت را به عهده حكّام ولايات مذكور واميگذارد . جهت دورى خسرو از دشمن روشن نيست . بعضى عقيده دارند ، كه منازعات داخلى با پادشاهان دستنشانده پارت او را بقدرى گرفتار داشت ، كه نميتوانست بدفع دشمن خارجى بپردازد ( ديوكاسّيوس ، كتاب 63 ، بند 26 ) . بهرحال مبارساپس « 2 » پادشاه
--> ( 1 ) - Eleia , Myrina , Pitane , Cyme . ( 2 ) - Mebarsapes .