حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2463

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

رومى و يهود فقط اسم او را ذكر كرده‌اند . بهرحال مسئله روشن نيست ، ولى ميتوان ظن قوى داشت ، كه سلطنت بلاش اوّل از 51 تا 78 م . امتداد يافته و در اين سال پاكر دوّم بجاى او بر تخت نشسته . گوت‌شميد به همان تاريخ 51 - 78 م . متمايل است ( تاريخ ايران الخ ، صفحه 137 ) ، ولى يوستى سلطنت او را از 51 تا 77 م . دانسته است ( نامهاى ايرانى ، صفحهء 412 ) . اهميّت سلطنت بلاش اوّل سلطنت بلاش اوّل در تاريخ ايران مهمّ است ، زيرا او دوره دوّم جنگ‌هاى ايران و روم يا روم و ايران را با بهره‌مندى به آخر رسانيد . اگرچه بالاتر در جاى خود وقايع مشروحا ذكر شده است ، باز براى اينكه خواننده خلاصه وقايع گذشته را بخاطر آورد ، ميگوئيم ، دوره اوّل جنگهاى ايران و روم از سنه 55 تا 36 ق . م ، به طول انجاميد . در اين دوره هركدام از طرفين ميخواست خاك طرف ديگر را تصاحب كند . صلحى ، كه بالاخره ايجاد شد ، هفتاد سال طول كشيد ( از 35 ق . م تا 35 م . ) . دوره دوّم مجادلات اين دو دولت بزرگ آن زمان در سر ارمنستان در 35 م . شروع گرديد و تا 63 م . دوام يافت . پس از آن صلحى بين دولتين برقرار شد ، كه 52 سال مدّت دوام آن بود ( از 63 تا 115 م . ) . در اين دوره ، چنان كه ذكر شد ، مسئله ارمنستان بنفع ايران خاتمه يافت ، يعنى صورت را روميها بردند و معنى را ايرانيها . معلوم است ، كه در اين دوره جنگهاى ايرانيها با روميها به سختى جنگهاى دوره اوّل نبود و حتّى بعضى ايندوره را هم جزء زمان صلح دانسته‌اند . بعد از مجادلات با روم و حل مسئله ارمنستان قضيّه‌اى ، كه جلب توجه مىكند ، شورش گرگان است . اين شورش به ظن قوى از 58 تا 75 م . طول كشيده ، ولى عاقبتش معلوم نيست . اين اول دفعه‌اى است ، كه پارتيها از عهده مردمى ، كه ميخواهند از دولت پارت جدا شوند ، برنمىآيند يا جنگها با شورشيان به طول ميانجامد . اين معنى مىرساند ، كه دولت پارت مرحله دوّم تاريخ خود را در سلطنت بلاش اوّل دارد به آخر مىرساند : مرحله اولى از 250 تا 124 ق . م ،