حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2462

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

مدّت سلطنت بلاش اوّل در باب مدّت سلطنت بلاش اوّل اختلافى هست ، زيرا نويسندگان رومى در سال 51 م . از افتادن ونن دوّم از سلطنت حرف ميزنند ، و در سال 90 م . از يك نفر اشكانى ، موسوم به پاكر ، صحبت ميدارند ، مثلا مارثيال « 1 » نويسندهء رومى در يك اشعار گزنده « 2 » ، كه بعقيدهء بعضى بين 94 - 95 م . نوشته شده است ، از پاكر نامى اسم برده . از طرف ديگر بين 51 و 90 ، وقتى كه نويسندگان رومى از پارت سخن ميرانند ، شاه آن را بلاش مينامند . بنابراين نويسندگانى ، كه تاريخ پارت را نوشته‌اند ، سلطنت بلاش را عادتا بين دو سنهء مزبوره دانسته‌اند . بعد ، از سكّه‌هاى شاهان اشكانى معلوم گرديده ، كه پاكر در سنهء 78 شاه بوده ، زيرا از او سكّه‌اى از اين تاريخ بدست آمده . پس از آن از سكّه‌هاى اشكانى اين مسئله پيش ميآيد ، كه آيا سنوات بين 51 و 78 را هم نبايد بين دو شاه تقسيم كرد ؟ بدين ترتيب ، كه سلطنت بلاش را از 51 تا 62 بدانيم و سلطنت شاهى ديگر را ، كه اردوان چهارم يا بلاش دوّم بوده ، از 62 تا 78 ، ولى با اين نظر نميتوان موافقت كرد ، زيرا از كتب نويسندگان رومى روشن مستفاد ميگردد : آن شاه اشكانى ، كه با وسپاسيان روابطى داشته ، همان شاهى بوده ، كه با كربولو جنگ كرده . بنابراين بعض نويسندگان جديد « 3 » داراى اين نظر شده‌اند ، كه بلاش در يك قسمت ايران سلطنت كرده و دو شاه ديگر يعنى اردوان چهارم يا بلاش دوّم و پاكر در قسمت‌هاى ديگر ايران . اين حدس را تاريخ پارت در مرحلهء سوّم تأييد مىكند ، زيرا ميبينيم ، كه مدّعيان سلطنت زيادند و هركدام در قسمتى از ايران سلطنت ميكنند و نميتوان گفت شاه حقيقى كى است . بنابراين در اين مورد هم ميتوان حدس زد ، كه چون گرگان بر بلاش شوريده بود و اين شورش ، چنان كه بالاتر گفته شد ، از 58 تا 75 م . دوام داشته ، شخصى را ، كه اردوان چهارم يا بلاش دوّم ميدانند در گرگان سلطنت ميكرده و بلاش اوّل در مغرب ايران و چون سروكار روميها با بلاش اوّل بوده ، نويسندگان

--> ( 1 ) - Martial . ( 2 ) - Epigramme . ( 3 ) - Lindsay . History and coinage p . 87 .