حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2451
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
تيرداد نزد قيصر رسيد ، يك زانو به زمين زده دستهايش را روى يكديگر بعلامت اطاعت گذارد و نرون را آقا خواند . بعد مراسم نصب تيرداد بسلطنت ارمنستان در روم به عمل آمد . شب روز مراسم ، تمام شهر چراغانى شد و با گل و رياحين آن را تزيين كردند . وقتى كه روز در رسيد فوروم « 1 » ، ميدانگاه معروف روم ، كه مذاكرات عمومى در آنجا به عمل ميآمد ، از روميها پر بود . اينها در غرفهها جا گرفته ملبّس به لباس سفيد بودند و زينتى بر سر از برگهاى درخت غار « 2 » داشتند . بر دو طرف خيابانى ، كه به فوروم هدايت ميكرد از انتهاى آن تا رسترا « 3 » سپاهيانى ، كه معروف به پرتوريان « 4 » بودند ، به دو صف با اسلحه ممتازشان ايستاده بودند ، تا خيابان را از آمدوشد مردم و جمعيّت تهى دارند . جماعت زيادى از اهالى شهر بر بامهاى خانهها و عمارات مجاور فوروم براى تماشا حاضر شده بودند . نرون با كبكبهاى ، كه اختصاص بفتح داشت با اعضاى مجلس سنا و قراولان مخصوص خود آمد و در رسترا بر كرسى كورول « 5 » نشست . پس از آن تيرداد و ملتزمين او وارد شدند درحالى ، كه از ميان دو صف سپاهى گذشته بودند . بعد پادشاه ارمنستان به رسترا نزديك شده چنين نطق كرد ( ديوكاسّيوس ، كتاب 63 ، بند 5 ) : « اقا ، من از اعقاب ارشكهايم و برادر شاه بلاش و شاه پاكر ، باوجود اين من بندهء تو هستم ، من بدينجا آمدهام تا تو را ، كه خداى من هستى ببينم و تو را بپرستم چنان كه مهر را ميپرستم . از اين زمان سرنوشت من بدست تو است ، زيرا تو طالع منى و اقبال من » .
--> ( 1 ) - Forum . ( 2 ) - Laurier . ( درخت غار ، شجرالغار - درختى است ، كه هميشه سبز است . دو قسم اين درخت خيلى معروف است : عادى و هندى . برگهاي قسم اوّل را شعراء بسرشان ميزدند و برگهاى قسم دوّم را نظاميان بعلامت فتح ) ( 3 ) - Rostra . ( 4 ) - Praetorians . ( 5 ) - Curul ( كرسي يا صندلى قضات درجه اوّل روم ، تيتليو مورّخ رومى گويد ، كه علامت سلطنت بود و روميها آن را از مردم اتروسك اتّخاذ كرده بودند ) .