حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2452

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

نرون با تكبّر جواب داد و بعد تيرداد از راهى ، كه براى اين موقع ساخته بودند ، به طرف رسترا بالا رفته و در پاى نرون نشسته پس از نطقى ، كه كرد و براى روميها ترجمه شد ، تاج را از دست‌هاى نرون گرفت ( ديوكاسّيوس ، همانجا ) . پس از آن تيرداد چند هفته در روم ماند ( برخى عقيده دارند ، كه چند ماه مانده ، حقيقت معلوم نيست ) و در اين مدّت نرون او را باشكوه و جلال زياد پذيرائى ميكرد . بالاخره او از راه آدرياتيك و تمامى يونان و آسياى صغير بمملكت خود برگشت . در باب اين مسافرت ژرژراولين‌سن چنين گويد ( ششمين دولت مشرق ، صفحه 283 ) « مسافرت تيرداد بروم از حيث صورت و ظاهر امر و شناختن روم با بيان ، نسبت به آن گذشتى بود ، ولى مزاياى واقعى نصيب پارتيها گرديد . راست است ، كه روميها در مشرق و در روم از اطاعت تيرداد به خود باليدند ، ولى مردمان مشرق از قرارى ، كه دولت اشكانى با روم داد ، فهميدند ، كه جنگ دو دولت بدين نحو خاتمه يافت . روم برترى دولت پارت را از حيث قوّت و زورمندى اعتراف كرد ، زيرا از زمان لوكولّوس ارمنستان بين دو دولت مزبور موضوع منازعه بود و هريك از طرفين ميخواستند دست‌نشانده خود را بر تخت آن مملكت بنشانند . در اين زمان مسئله به اين جا منتهى شده بود ، كه تيگران بايد پادشاه ارمنستان باشد يا تيرداد . وقتى كه تيگران را روميها كنار گذاشته تيرداد را پذيرفتند ، موضوع اساسى منازعه را روميها بنفع اشكانيان حلّ كردند ، زيرا بيك نفر پارتى برادر شاه پارت اجازه دادند ، اين مملكت را اداره كند ، و حال آنكه مدّت‌ها ارمنستان را از ممالك خودشان ميدانستند و ترديدى نبود ، كه تيرداد ارمنستان را موافق منافع پارتيها اداره خواهد كرد . بنابراين نصب او بسلطنت موافق مراسم رومى صورتى بود ، كه تيرداد ميبايست آن را رعايت كند و چه اثرى اين مراسم ميتوانست نسبت به او داشته باشد ، جز اينكه حسّيّات دردآورى در او نسبت بروميها توليد كند . در واقع امر اسلحه بلاش بود ، كه او را بر تخت ارمنستان نشانيد و اين اسلحه