حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2446

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

شروع گرديد و روميها قبول كردند : اوّلا بروميها اجازه داده شود ، كه از قلعه خارج شده بروند ، به شرط اينكه تمام استحكامات قلعه و آذوقه را تسليم پارتيها كنند . ثانيا تمام قشون روم ارمنستان را تخليه كرده بيرون رود . ثالثا رومىها قدم بارمنستان نگذارند ، تا سفارتى تازه از طرف بلاش بروم رفته برگردد . رابعا روميها پلى بر رود آرساماس « 1 » ، يكى از شعب رود فرات ، بسازند . اين پل مورد احتياج فورى پارتيها نبود و تقاضاى ساختن آن از اين جهت ميشد ، كه پارتيها ميخواستند يادگارى از شكست روميها باشد ( ديوكاسّيوس ، كتاب 62 ، بند 21 - تاسىتوس ، سالنامه‌ها ، كتاب 15 ، بند 21 ) . عهد متاركه به اين شرايط بسته شد و پتوس از قلعه بيرون رفت . معلوم است ، كه اينواقعه بابهّت روم در انظار ملل شرقى تا چه اندازه برخورد . پس از آن پارتيها داخل قلعه شدند ، قبل از اينكه لژيونهاى روم از آنجا خارج شده باشند و هر آن‌چه ، كه از اموال غارتى مال ارمنستان بنظرشان آمد ، از سربازان رومى پس گرفتند . در اينموقع پارتيها لباس و اسلحه سپاهيان رومى را هم تقاضا كردند و روميها از ترس اينكه مبادا متاركه به هم بخورد ، اين اشياء را هم بىتأمّل يا مقاومتى بپارتيها دادند ( تاسىتوس ، همانجا ، كتاب 15 ، بند 15 ) . پتوس به طرف فرات رفت تا بقواى كربولو ملحق شود و در اينوقت مجروحين و سربازان عقب مانده خود را در مقابل ارامنه بخودشان واگذارد ( همانجا ، بند 61 ) معلوم است ، كه معامله ارامنه با دشمنانشان چگونه بود . وقتى كه او به كربولو رسيد ، معلوم گرديد ، كه اگر پتوس سه روز در تسليم قلعه خوددارى ميكرد كربولو بقواى او مىپيوست . سرداران مهر و محبّتى به يكديگر نشان ندادند . كربولو شكوه كرد از اينكه پتوس بىنتيجه و فايده‌اى اين مسافرت را كرده و اگر روميها مقاومت ميكردند ، تا آذوقه پارتيها تمام ميشد ، به آسانى ميتوانستند بر اشكالات فائق آيند . پتوس ، براى اينكه لكّه بدنامى را زودتر بشويد ، به كربولو گفت ، همين كه پارتيها از

--> ( 1 ) - Arsamas .