حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2423
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
از نوشتههاى تاسىتوس ديده مىشود ، شخصى بوده ظالم و شقى و حتّى از ساير شاهان اشكانى از اين حيث ميگذشته ، ولى رفتارش با مهرداد مينمايد ، كه در مواقعى ميتوانسته ملايمت نشان دهد . تدبير و احتياطش را ميتوان بيش از شجاعتش دانست . بهرحال او كارى براى پارت نكرد ، كه نام اين دولت را بلند كند ، به عكس جنگهاى او با برادر و برادرزادهاش از قوّت دولت اشكانى كاست و در جنگهاى ديگر هم هيچگاه بهرهمندى نداشت . بالاخره درباره او بايد گفت ، كه منافع شخصى را بر منافع مملكتش ترجيح ميداد . موافق عقيده يوستى او پسر ارشك گيو بود و پسرخوانده اردوان سوّم . ارشكگيو را يوستى از اشكانيان ارمنستان دانسته « 1 » ( نامهاى ايرانى ، صفحه 412 ) . مبحث سيزدهم . اشك بيست و يكم - ونن دوّم تاسىتوس گويد ، كه پس از ، گودرز تخت سلطنت به ونن رسيد . او والى ماد بود و پس از گودرز پارتيها او را براى سلطنت طلبيدند ( كتاب 12 ، بند 14 ) ، ولى نويسنده مزبور تصريح نكرده ، كه ونن چه نسبتى با گودرز داشته . چون معلوم است ، كه گودرز از اقرباى نزديك خود هركس به دستش ميافتاده ميكشته ، بايد حدس زد ، كه ونن نسبتى دور با شاه مزبور داشته . بهرحال بقول تاسىتوس سلطنت ونن خيلى كوتاه بود و حادثهاى نيك يا بد در زمان او روى نداد ، بنابراين نامى هم از خود نگذاشت . سكّههائى ، كه از سلطنت او بدست آمده ، كم و خيلى خشن است . تاريخ اين سكّهها از سه ماه آخرى 51 و 9 ماه اوّل 52 م . است ( راولينسن ، ششمين دولت مشرق ، صفحه 261 ) . يوستى سلطنت اين شاه را بين 50 و 51 م .
--> ( 1 ) - Arsakes Gew in Armen . 34 .