حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2221
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
به طرف مصر متوجه گشت ، زيرا بطلميوس پنجم سل سوريّه را بسان جهيز زنش ، كلئوپاتر ، دختر آنتيوخوس سوّم مطالبه ميكرد . اين وضع بالاخره بجنگ انجاميد و بعد از دو سال فلسطين هم بر آنتيوخوس ياغى شده علم مخالفت برافراشت . جنگ با مصريها چهار سال طول كشيده در سال 168 ق . م خاتمه يافت ، ولى فايدهاى براى دولت سلوكى نبخشيد ، زيرا روميها دخالت كرده تمامى فتوحات آنتيوخوس را عقيم گذاردند ، يعنى او مجبور گرديد ولايات مسخّره را رد كند . بعد ، جنگ با يهوديها به طول انجاميد ، زيرا آنتيوخوس نه فقط معبد يهود را غارت كرد ، بل خواست مذهب اين ملّت را هم از ميان ببرد و فلسطين را يونانى كند . از اين جهت يهوديها پا فشردند و در دور قائدين خود جمع شده بقدرى براى حفظ مذهب و ملّيت خود كوشيدند ، كه بالاخره بهرهمند شدند ، استقلال وطنشان را تأمين كنند ، ولى بايد دانست ، كه اين جنگها محدود بسلطنت آنتيوخوس اپىفان نبود ، بل در زمان جانشينان او هم در مدّت پنجاه سال منازعه و زدوخورد يهوديها با سلوكيها دوام داشت و اهالى فلسطين از هر حادثهء سوئى ، كه براى سلوكيها روى داد ، استفاده كرده به مقصود خود رسيدند . آنتيوخوس در ارمنستان ، در مقابل آرتاكسياس ، بهرهمندى داشت ، ولى اينجا هم از جهت شقاوت و عدم تساهل و تسامح در امور مذهبى ، ارامنه و پادشاه آنها را دشمنان خونين خود گردانيد . بعد او كارى كرد ، كه در زمان اسكندر و جانشينانش روى نداده بود ، يعنى طمع بذخاير معابد ملل تابعهاش ورزيد و خواست از اين راه اندوختهاى تحصيل كند . با اين مقصود با قشونى حركت كرده بخوزستان يا الىماايس « 1 » اين زمان رفت ، ولى اهالى جمع شده سخت پا فشردند و آنتيوخوس با شرمسارى به طرف محلّ تابه « 2 » رفت و در آنجا مريض گشته در 164 ق . م درگذشت ( پولىبيوس كتاب 31 ، بند 11 ) . آبپيان گويد ، كه مقصود خود را اجرا و معابد را غارت كرد ، ولى پولىبيوس اين خبر را تأييد نميكند و روايت او صحيحتر به نظر ميآيد . بهرحال مرگ او
--> ( 1 ) - Elymais . ( 2 ) - Tabae .