حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2160
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
هزار و پانصد تالان نقره ميرسيده ( 75 ميليون فرنگ طلا يا 375 ميليون ريال ) . راجع بحكومت بطالسه در مصر اين نظر حاصل مىشود ، كه حكومت و ادارات طورى تشكيل شده بود ، كه حتّىالمقدور بيشتر ثروت مملكت را بدست آرند . از طرف ديگر بايد در نظر داشت ، كه ملّت مصر مردمى بود قانع و كم خرج و اين نكته هم كمك بزرگى باجراى مقصود بطالسه ميكرد ، مثلا ديودور گويد ( كتاب يك ، بند 80 ) ، كه نگاهدارى طفلى از زمان تولّدش تا حدّ بلوغ ببيست درهم تمام ميشد ( درهم يونانى تقريبا معادل يك فرنگ طلا يا دو ريال بود ) و به همين جهت عادت زشت و وحشيانهء دور افكندن كودكان نوزاد ، كه در يونان آنقدر متداول بود ، در مصر وجود نداشت ، چنان كه سترابون با حسرت اين صفت خوب مصريها را ذكر مىكند . ديودور اين صفت مصريها را جهت زيادى جمعيّت مصر ميداند و محقّقين تصوّر ميكنند ، كه جمعيّت مصر در اين دوره بين پنج و هفت ميليون نفر بوده و چون فلّاح مصرى هم از زمانهاى گذشته ممارست طولانى در ايجاد صنايع داشته ، اين جهات و آمدن يونانيها بمصر ، خصوصا بعد از استيلاى بطالسه ، بر ثروت مصر ميافزود . در باب رفتن يونانيها بمصر در دوره هخامنشى آنچه لازم بود در جاى خود گفته شده . در اينجا همينقدر بايد يادآور شويم ، كه در هر مورد يكى از عوامل عمده شورشهاى مصر بر ضدّ ايران يونانيها بودند . جنگهاى اردشير اوّل و اردشير دوّم و سوّم مشروحا در جاى خود بيان شده است و در تمامى اين جنگها يونانيان و سپاهيان اجير آنها دست قوى داشتند . باوجود اين ، تا دولت هخامنشى برپا بود ، يونانيها نميتوانستند در مصر استيلا يابند و دير يا زود از سرداران ايران و گاهى هم از قشون اجير يونانى ، كه در خدمت دولت ايران بودند ، شكست خورده مجبور ميشدند از مصر خارج شوند ، ولى اشخاص غير نظامى يونانى در همان زمان هم در مصر زياد بودند . بعد از استيلاى بطالسه بمصر يونانيها گروه گروه بمصر درآمدند و شهرهاى زياد قديم سكنه يونانى يافت . اينكه سهل است شهرهاى